http://panosz.wordpress.com/2012/01/20/hunting-6/#comment-133428

και δεν ξέρω πως μούρθε, να αφιερώσω σε αυτό το νέο παιδί που δουλεύει σαν φύλακας στις Πρέσπες, μια δουλειά (“παρακολούθηση της κυνηγετικής δραστηριότητας”) 2 χρόνων από  τα βουνά της Ροδόπης. Μαζί με την αφιέρωση, τον σεβασμό μου, γιατί για να κάνει καλά τη δουλειά του θέλει ψυχική δύναμη και αυτός την διαθέτει. Μακάρι να συνεχίσει έτσι, και να μάθει στους επόμενους αρχές και αξιοπρέπεια.

Διαβάστε το έγγραφο:

Θεσσαλονίκη 8/11/02

Αξιότιμε Κύριε Εισαγγελέα,

Με αυτήν την επιστολή –και τα συνημμένα στοιχεία- θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε, ως μια πρώτη απόπειρα εισαγωγικού χαρακτήρα, για ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα που εξελίσσεται και κάθε χρόνο γίνεται όλο και πιο  έντονο στη περιοχή της Κεντρικής Ροδόπης. Πρόκειται για το καθεστώς μόνιμης και ανεξέλεγκτης διαμονής/διανυκτέρευσης κυνηγών στην περιοχή ευθύνης του Δασαρχείου Δράμας.

Η ανεξέλεγκτη διαμονή/διανυκτέρευση γίνεται σε κάθε άλλο παρά πρόχειρες κατασκευές-καταλύματα τα οποία λειτουργούν ως  προνομιακό και σταθερό –ενδεχομένως σε 24ωρη βάση-ορμητήριο ομάδων κυνηγών. Σ’ αυτές τις εγκαταστάσεις διαμονής η όχληση από την παρουσία και δράση των κυνηγών, επεκτείνεται ενδεχομένως πέραν και πλέον της -κατά τα άλλα- νόμιμης –πλην όμως αποκλειστικά ημερήσιας- κυνηγετικής δραστηριότητας στα πλαίσια της ισχύουσας εθνικής νομοθεσίας.

Ωστόσο, το γεγονός αυτό πρέπει να θεωρηθεί ως ένα «εν δυνάμει» σοβαρό κίνητρο λαθροθηρίας, και δεδομένης της ανεπάρκειας του συστήματος φύλαξης-εποπτείας από το τοπικό δασαρχείο, αποτελεί σοβαρότατο, ανεξέλεγκτο και μόνιμο παράγοντα όχλησης για το προστατευόμενο είδος (Αρκούδα).
Πέραν τούτου, η συγκεκριμένη πρακτική που έχει πλέον το χαρακτήρα του «καθεστώτος», αφαιρεί τις όποιες δυνατότητες προσπορισμού κάποιου -έστω ελάχιστου- ανταποδοτικού οφέλους στις τοπικές τουριστικές υποδομές διανυκτέρευσης, στην ευρύτερη περιοχή του βόρειου τμήματος στο Νομό Δράμας. Μάλιστα, υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις, υπόνοιες αλλά και παράπονα ντόπιων επιχειρηματιών ότι το όλο θέμα έχει να κάνει και με την  εμπορική εκμετάλλευση από κάποιους επιτήδειους της συγκεκριμένης κατάστασης.
Η μόνιμη διαμονή/διανυκτέρευση κυνηγών –τουλάχιστον κατά την διάρκεια της κυνηγετικής περιόδου- στην ευρύτερη περιοχή της Ελατιάς αφορά κυρίως:
•    Είτε σε εγκαταλελειμμένες εγκαταστάσεις, πρώην δασικά εργοτάξια του Δασαρχείου (Ξύλινες Δασικές καλύβες): όπως για παράδειγμα το Δασικό Εργοτάξιο Μεγάλης Παναγιάς – «1500», το Εγκαταλειμμένο εργοτάξιο Φτεριάς στη περιοχή της Φιντέρνας, το Παλαιό εργοτάξιο Ελατιάς λίγα μόλις χιλιόμετρα μετά τη Σκαλωτή κ.λ.π.
•    Είτε σε εγκαταστάσεις που κατασκευάζουν εξ ολοκλήρου οι ίδιοι οι κυνηγοί,
•    Είτε τροποποιώντας – βελτιώνοντας και επεκτείνοντας τις ήδη προϋπάρχουσες και εγκαταλελειμμένες καλύβες υλοτόμων
•    Και τέλος, είτε παραβιάζοντας δημόσια κτίρια, όπως στην περίπτωση της εξελισσόμενης εδώ και 3 χρόνια κατάληψης των εγκαταλειμμένων εγκαταστάσεων του Ι.Γ.Μ.Ε, και σημερινής ιδιοκτησίας της ΕΤΒΑ Finals- στη περιοχή της Φιντέρνας. (Πρόκειται για 3 λυόμενα κτίρια)

Το συγκεκριμένο πρόβλημα τέθηκε από τον ΑΚΤΟΥΡΟ υπ’ όψιν των τοπικών δασαρχείων, των τοπικών κοινοτήτων, στο Δήμο Παρανεστίου, στην αστυνομία του Σιδηρόνερου, των τοπικών κυνηγετικών συλλόγων αλλά και της ΣΤ’ ΚΟΜΑΘ.

Η φυσιογνωμία και ο χαρακτήρας του ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ επέβαλαν να τεθεί το πρόβλημα της διαμονής/διανυκτέρευσης ομάδων κυνηγών σε σχετικά παρθένες και «απάτητες» περιοχές του δάσους, κυρίως σε ότι αφορά την περιβαλλοντική του διάσταση. Στη συγκεκριμένη περίπτωση τα καταλύματα διαμονής/διανυκτέρευσης κυνηγών εντοπίζονται σε τομείς του δάσους της Ελατιάς, με αποδεδειγμένα υψηλή αξία για την διατήρηση/προστασία της τοπικής πανίδας, δηλ. των μεγάλων θηλαστικών και ειδικά της αρκούδας, η οποία θεωρείται προστατευόμενο κατά προτεραιότητα είδος από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νομοθεσία. Επιπροσθέτως, και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο στοιχείο του προβλήματος, τα καταλύματα-ορμητήρια των ομάδων κυνηγών οριοθετούνται σε άμεση γειτνίαση με προστατευόμενες περιοχές, είτε ήδη θεσμοθετημένες (π.χ Καταφύγια Άγριας Ζωής) είτε άμεσα σχεδιαζόμενες από την κρατική-ευρωπαϊκή πολιτική προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος (περιοχές Natura 2000, και ζώνες ειδικής προστασίας του μελλοντικού Εθνικού Πάρκου Ροδόπης).
Από το 1998 που τέθηκε το πρόβλημα στις αρμόδιες υπηρεσίες μέχρι και σήμερα, οι καλύβες εξακολουθούν να υπάρχουν, συγκεκριμένες ομάδες κυνηγών εξακολουθούν να διανυκτερεύουν- διαμένουν σ’ αυτές, και ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ εξακολουθεί να ασχολείται με το ζήτημα αναζητώντας βιώσιμη λύση.

Έχουμε στη διάθεσή μας δεδομένα  χαρτογραφικής χωροθέτησης 30-40 μικρών και μεγάλων εγκαταστάσεων διαμονής-διανυκτέρευσης ήδη από το 1999.

Από το σύνολο των παραπάνω θέσεων εγκατάστασης διαμονής /διανυκτέρευσης ομάδων κυνηγών έχουμε επικεντρώσει 8 περιπτώσεις ως ιδιαίτερη κατηγορία γιατί:
•    Εντοπίζονται στην περιοχή που έχει πρωταρχική σημασία για την προστασία/διατήρηση της αρκούδας,
•    Οριοθετούνται σε άμεση γειτνίαση στο θεσμοθετημένο Καταφυγίο Άγριας Ζωής (ΚΑΖ) με την επωνυμία «Αετορράχη» και της περιοχής Natura GR114003 (βλ. συνημμένο χάρτη), γι’ αυτό και θεωρούνται μόνιμη πηγή λαθροθηρίας -ανεξέλεγκτου χαρακτήρα- τη στιγμή που είναι γνωστές οι πενιχρές δυνατότητες και τα προβλήματα φύλαξης/εποπτείας της κυνηγετικής δραστηριότητας από τα τοπικά δασαρχεία,
•    Αναιρούν πλήρως τον ρόλο των διαχειριστικών μέτρων  που προτείνονται στα πλαίσια της Ε.Π.Μ Ροδόπης, αποτέλεσμα του προγράμματος LIFE96NAT/GR/03222.
•    Για παράδειγμα, οι καλύβες διαμονής/διανυκτέρευσης στις θέσεις 5 & 6 (Μέγα Ρέμα) στο συνημμένο χάρτη αναιρούν πλήρως: α) την φροντίδα των παρακείμενων εγκαταλειμμένων οπωρώνων που πραγματοποιήσαμε με τη συνεργασία του Δασαρχείου Δράμας, για την επαύξηση των τροφικών διαθέσιμων του είδους κατά προτεραιότητα προστασίας (αρκούδα) β) τις μπάρες αποκλεισμού του δευτερεύοντος δασικού οδικού δικτύου κατά την κυνηγετική περίοδο, και γ) τις επιπλέον προσπάθειες φύλαξης/εποπτείας της γύρω περιοχής από το τρέχον πρόγραμμα ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ-ΥΠΕΧΩΔΕ-Υπ. ΓΕΩΡΓΙΑΣ (Γ.Γ Δασών και Φυσικού Περιβάλλοντος)

Πιο συγκεκριμένα πρόκειται για τις εξής περιπτώσεις:
(στην παρένθεση αναφέρεται η αρίθμηση της χωροταξικής τους αντιστοίχησης στον συνημμένο χάρτη και με αστερίσκο (*) οι περιπτώσεις φωτογραφικής τεκμηρίωσης στο αντίστοιχο τμήμα του παρόντος φακέλου)

Πρώτο.    2 περιπτώσεις οφθαλμοφανούς παρανομίας:
α)* η περίπτωση διαμονής μετά από διάρρηξη και κατάληψη δημόσιας περιουσίας, δηλ. των λυομένων του Ι.Γ.Μ.Ε.  (4)
β)* η κυνηγετική καλύβα, επέκταση της περυσινής στην ίδια θέση στο Μέγα Ρέμα (5)

Δεύτερο.    3* περιπτώσεις Δασικών εγκαταλελειμμένων εγκαταστάσεων, οι οποίες κάθε χρόνο μετατρέπονται σε  μαζικά ορμητήρια κυνηγετικής δραστηριότητας στη «καρδιά» του παρθένου Δάσους της Κ. Ροδόπης (1, 2, και 3)

Τρίτο.    3 περιπτώσεις κυνηγετικών καλυβών,
α) μία στο Μαύρο Ρέμα,
β) μία 5,5 Km από το χωριό Καλλίκαρπος,  και
γ) μια πρώην καλύβα υλοτόμων η οποία διαμορφώθηκε κατάλληλα από ομάδα κυνηγών για να στεγάσει τις κυνηγετικές τους εξορμήσεις (6, 7, και 8)

Η παρούσα κατάσταση, και πολύ περισσότερο η όποια αδιαφορία ή ολιγωρία των υπευθύνων φορέων στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κυνηγετικής δραστηριότητας στην περιοχή της Ροδόπης,  δημιουργεί πολύ αρνητικό προηγούμενο για παγιωμένες «διευκολύνσεις» της κυνηγετικής δραστηριότητας στο άμεσο μέλλον, διάδοση πρωτοφανών κινήτρων λαθροθηρίας με απρόβλεπτες συνέπειες για την ενδημική πανίδα, ενώ δημιουργεί πρόσφορο και προνομιακό πεδίο σε κάποιους που έχουν συνηθίσει να ασκούν τα «αναφαίρετα» δικαιώματά τους χωρίς τον παραμικρό έλεγχο και με μοναδικό σκοπό την αποκλειστική «εκμετάλλευση – εμπορευματοποίηση» των φυσικών αγαθών που ανήκουν σε κάθε Έλληνα πολίτη.

Ευελπιστούμε σε άμεση επικοινωνία στο εγγύς μέλλον, για μια εκτενή και λεπτομερέστερη τεκμηρίωση-ενημέρωση.

Ο παρών φάκελος περιέχει:

1.    Χάρτη αναφορά* (δες συνημμένο χάρτη με υπόμνημα)
2.    Φωτογραφική τεκμηρίωση για τις περιπτώσεις που αναφέρονται παραπάνω* (δες συνημμένα)

Ο Χάρτης:

Και το αρχείο pdf με εικόνες από τις θέσεις διανυκτεύρευσης κυνηγών.

ΦωτοΤεκμηρίωση

Η Ανακοίνωση της Εταιρίας Προστασίας Πρεσπών:

Παρανομο κυνηγι στην Πρεσπα 18 1 2012

Υ.Σ: Υπομονή με το pdf … είναι αρκετά μεγάλο αρχείο.

Της Ελεάννας Ιωαννίδου,

μέλους της ΕΓ και του Πανελλαδικού Συμβουλίου ,

και συνεκπροσώπου Τύπου των Οικολόγων Πράσινων.

Σύνοικοι,

Στο προσεχές εκλογικό συνέδριο καλούμαστε να διαμορφώσουμε την πράσινη εκλογική ατζέντα. Πρέπει να ιεραρχήσουμε τις προτεραιότητές μας, να δώσουμε, -μέσα στο γκρίζο τοπίο που ήδη διαμορφώνεται- το δικό μας στίγμα και, κυρίως, να εμπνεύσουμε ο ένας τον άλλο, ώστε να είμαστε σε θέση να εμπνεύσουμε και την κοινωνία να μας εμπιστευτεί αυτούς τους δύσκολους καιρούς.

Μέσα από την διαδικασία που θα αποφασίσουμε (νομίζω πως ο σχετικός διάλογος είναι ώριμος και έχουν ακουστεί όλα τα επιχειρήματα για τον/την/τους/τις επικεφαλής), ας μετουσιώσουμε τον εσωτερικό διάλογο σε μια γιορτή της δημοκρατίας. Η εκλογή στο εκλογικό συνέδριο του/των ανθρώπου/ων που θα εκπροσωπήσει/ουν τους Οικολόγους Πράσινους, ένα κόμμα χωρίς αρχηγούς, θα σηματοδοτήσει την έναρξη της εκστρατείας μας σε μια προεκλογική περίοδο που ίσως είναι η κρισιμότερη της μεταπολίτευσης.

Το απαραίτητο στην εκστρατεία “μαγικό” στοιχείο, που καμία εισήγηση δεν μπορεί να περιγράψει, είναι ο ενθουσιασμός: Αυτός θα μας δώσει την ώθηση, όχι μόνο να μπούμε στη Βουλή, αλλά να έχουμε στόχο την ριζοσπαστική αλλαγή του πολιτικού γίγνεσθαι (η κοινοβουλευτική εκπροσώπηση ας είναι το μέσο και όχι ο σκοπός μας). Ο ενθουσιασμός και η έμπνευση είναι που θα γεμίσουν τελικά και τα ψηφοδέλτιά μας με ανθρώπους. Οργάνωση χωρίς αυτά τα δύο στοιχεία μπορεί ίσως να υπάρξει σε άλλα κόμματα, αλλά όχι στους Πράσινους.

Καλό θα ήταν, λοιπόν, να βρούμε και να αναδείξουμε εκείνα τα στοιχεία που κάνουν την πράσινη πρόταση ξεχωριστή και πειστική και να διαποτίσουμε με αυτά την εκλογική μας εκστρατεία, ώστε να είμαστε πεπεισμένοι και -άρα-πειστικοί για τις προτάσεις μας.

Προτείνω να κινηθούμε σε τρεις βασικούς άξονες, με έμφαση στον πρώτο, από τον οποίο μπορεί να εξαχθεί και το κεντρικό μας σύνθημα:

1) Το Πράσινο σχέδιο απέναντι στην ύφεση και την ανεργία, Χάρτης για μια βιώσιμη οικονομία

Από τις πολιτικές προτεραιότητες σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο έχει εξαφανιστεί η αναγκαιότητα σχεδιασμού και επένδυσης για μια βιώσιμη οικονομία. Ενώ κάθε φορά, όπου λαμβάνονται σκληρά μέτρα που βουλιάζουν στην ύφεση την ελληνική οικονομία, γίνεται λόγος γι αυτό που ονομάστηκε “νέο σχέδιο Μάρσαλ”, όμως αυτό πάντα παραγκωνίζεται από την προτεραιότητα για δημοσιονομική πειθαρχία, εισπρακτικά μέτρα και προστασία του τραπεζικού συστήματος.
Εμείς διεκδικούμε το δικό μας “σχέδιο”, ένα νέο πράσινο κοινωνικό συμβόλαιο που θα απαντήσει συγχρόνως στην ύφεση, την ανεργία και την ανάγκη για οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα, χωρίς να ανταγωνίζεται τη δημοσιονομική εξυγίανση. Μιλάμε για επένδυση στα συλλογικά αγαθά και σε τομείς της οικονομίας με έντονα αποκεντρωτικά χαρακτηριστικά που παράγουν προστιθέμενη αξία, όπως η βιώσιμη αναζωογόνηση της υπαίθρου, η ενέργεια, ο βιώσιμος τουρισμός, η καινοτομία.

Για να είμαστε πειστικοί, πρέπει να είμαστε και συγκεκριμένοι, για αυτό προτείνω την δημιουργία 13 περιφερειακών σχεδίων βιώσιμης οικονομίας, που θα αξιοποιούν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα κάθε περιοχής και θα παρουσιαστούν σε κεντρικές μας εκδηλώσεις σε κάθε περιφέρεια, τον τελευταίο μήνα πριν τις εκλογές. Κρίνω εκεί απαραίτητη την συνδρομή όλων των ΠΚ, του Πράσινου Ινστιτούτου, των αυτοδιοικητικών μας και της κοινωνίας των πολιτών.
Ξεχωριστή σημασία επίσης θα πρέπει να δώσουμε στις προτάσεις μας για την κοινωνική οικονομία, την εναλλακτική, την ανταλλακτική, όχι μόνο ως ένα απαραίτητο δίχτυ ασφαλείας στους κοινωνικούς κλυδωνισμούς που επιφέρει η ύφεση (σωστά γίνεται λόγος για την απαρχή ακόμα και επισιτιστικής κρίσης), αλλά κι ως επένδυση για την διέξοδο από την κρίση. Φυσικά, δεν αρκεί πια η επίκληση των καλών πρακτικών και οι παραινέσεις στους πολίτες, αλλά απαιτείται η δημιουργία ενός συνεκτικού σχεδίου για μια εναλλακτική οικονομία, που θα διασυνδέει, θα δίνει κίνητρα (φορολογικά κ.α.), θα αξιοποιεί ανεκμετάλλευτες γαίες, πρωτοπόρες συλλογικότητες και καινοτόμες ιδέες. Πρόκειται για ένα δύσκολο έργο που θα πρέπει να σχεδιάσουμε, βασιζόμενοι στην δουλειά που έχει γίνει ως τώρα στις αντίστοιχες Θ.Ο., στο Ευρωκοινοβούλιο, και με την πληθώρα των μελών μας που συμμετέχουν σε τέτοιες κινήσεις πανελλαδικά. Χρήσιμη θα ήταν και εδώ η συνδρομή του Πράσινου Ινστιτούτου.

2) Η Πράσινη πρόταση για μια φορολογία με κοινωνική και διαγενεακή δικαιοσύνη 

Στον άξονα αυτό έχουμε πλέον την δυνατότητα να καταθέτουμε ολοκληρωμένη πρόταση, όπως την επεξεργαστήκαμε το τελευταίο διάστημα. Στο πλαίσιο αυτό μπορούμε να ξεκινήσουμε από:

• την εκστρατεία Γκίγκολντ-Τρεμόπουλου για την φορολόγηση του πλούτου με έμφαση σε αυτή των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών,
• τις θέσεις που έχουμε διατυπώσει για τις γκρίζες περιουσίες και πρακτικές του πολιτικού συστήματος, όπως η δικαίωση της φοροδιαφυγής με την περαίωση και η νομιμοποίηση αυθαιρέτων,
• την πρότασή μας για την φορολόγηση της εκκλησίας, αλλά και των άλλων “βαριδιών” του πελατειακού συστήματος και της διαφθοράς.

Σημειωτέον ότι οι δύο παραπάνω άξονες, ενώ αγγίζουν, δεν απαντούν σε όλα τα ζητήματα της οικονομίας, όπως η βιώσιμη διαχείριση του χρέους και το ενδεχόμενο της χρεοκοπίας, η παραμονή μας στην Ευρωζώνη, το θέμα των εργασιακών δικαιωμάτων ή το μέγεθος του δημόσιου τομέα. Είναι απαραίτητο να έχουμε ολοκληρωμένες απαντήσεις και στα ζητήματα αυτά που θα κυριαρχήσουν στην δημόσια συζήτηση ενόψει των εκλογών. Οι δυο προτεινόμενοι άξονες αποτελούν το πολιτικό μας πρόταγμα στα οικονομικά ή, εάν προτιμάτε, την επικοινωνιακή μας ναυαρχίδα.

3) Οι προτάσεις μας για αλλαγές στους θεσμούς: να μην γίνει η κρίση του πολιτικού συστήματος κρίση της δημοκρατίας

Αυτός είναι ένας προνομιακός μας τομέας που οφείλουμε να αναδείξουμε. Οι προτάσεις μας για τους θεσμούς αποτελούν ένα ξεχωριστό εργαλείο που απαντάει στην έντονη ανάγκη της κοινωνίας να αποκτήσει λόγο στην λήψη αποφάσεων που καθορίζουν τη ζωή των πολιτών, αλλά και να ξαναδημιουργήσει δεσμούς εμπιστοσύνης με την Δημοκρατία μας. Οι προτάσεις αυτές γίνονται δε πιο πειστικές, όταν συνοδεύονται από την ανάδειξη των αμεσοδημοκρατικών χαρακτηριστικών της λειτουργίας μας (χαρακτηριστικό παράδειγμα η εναλλαγή και η προβολή της επερχόμενης μεταξύ Τρεμόπουλου-Χρυσόγελου), την άρνηση των βουλευτικών προνομίων και όλες αυτές τις πρακτικές μας που μας κάνουν ένα κόμμα ξεχωριστό και απέναντι στο απερχόμενο πολιτικό σύστημα.

Με αυτό το ιδεολογικό οπλοστάσιο, αποτελούμε ίσως, τον κατεξοχήν πολιτικό φορέα, που μπορεί να απευθυνθεί στο τμήμα της κοινωνίας που προσανατολίζεται στην αποχή από την εκλογική διαδικασία. Απαιτείται λοιπόν, παράλληλα με την κεντρική, μια μικρή ξεχωριστή εκστρατεία, με σκοπό την κινητοποίηση των πολιτών προς τις κάλπες. Με έξυπνα τρικάκια στο διαδίκτυο, με hapennings, με ενημέρωση για τους θεσμούς και βέβαια για τις προτάσεις μας για αυτούς.

Σ’ αυτές τις εκλογές, μετά από χρόνια, θα μπει στο επίκεντρο της συζήτησης η ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας. Η Ευρώπη των πολιτών, η Ευρώπη της βιώσιμης ευημερίας, η Ευρώπη της δημοκρατίας, με ενισχυμένες τις αρμοδιότητες του ευρωκοινοβουλίου, με οικονομική και κοινωνική ολοκλήρωση, είναι το δικό μας όραμα. Το όραμα που μας κάνει ευρωπαίους και μας επιτρέπει να ασκούμε σκληρή κριτική στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Παράλληλα με τα αμιγώς οικονομικά ζητήματα και τα ζητήματα των θεσμών, υπάρχει και μια βεντάλια σημαντικότατων θεμάτων που παραδοσιακά τίθενται στον προεκλογικό διάλογο και για τα οποία οφείλουμε να είμαστε καλά προετοιμασμένοι:

• διεθνείς σχέσεις, εξωτερική πολιτική και άμυνα (ευαίσθητος τομέας στον οποίο θα πρέπει έγκαιρα να δουλέψουμε, καθώς θα δεχθούμε και τις παραδοσιακές επιθέσεις)
• υγεία, παιδεία και πολιτισμός ( θέματα τα οποία μπορούμε και πρέπει να μετατρέψουμε σε προνομιακό μας πεδίο με μια συνολική διακριτή πράσινη πρόταση που να γίνει κτήμα όλων των μελών και σε αυτό πρέπει να αξιοποιηθεί και το παρόν εργαλείο οριζόντιας επικοινωνίας) και βέβαια

• το περιβάλλον, το οποίο ως θέμα θα πρέπει να επαναφέρουμε κι εμείς με κάθε ευκαιρία, καθώς, σε αντίθεση με το ευνοϊκό κλίμα του 2009, θα περάσει σε δεύτερη και τρίτη μοίρα από τα ΜΜΕ.

Η Πράσινη Ατζέντα
Οι Οικολόγοι Πράσινοι, ένα κόμμα εναλλακτικό και πράσινο, δεν μπορεί να μην εντάξει και αξιοποιήσει στην προεκλογική εκστρατεία του, τις διαχρονικές μικρο-εκστρατείες του σε προνομιακά μας πεδία, οι αγώνες μας για:

• τα βασικά δικαιώματα ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων (μετανάστες, ROM, ομοφυλόφιλοι)
• τον εξορθολογισμό της πολιτικής για τα ναρκωτικά, την στρατιωτική θητεία κ.λ.π
• τα θέματα καταστολής και εκπαίδευσης των σωμάτων Ασφαλείας
• μια διατροφική στροφή, εναλλακτική υγεία, μητρικό θηλασμό κ.λ.π
• τις βιώσιμες μεταφορές π.χ. τραίνο, ποδήλατο και τις βιώσιμες πόλεις, τους ελεύθερους χώρους κ.λ.π
• τα δικαιώματα των ζώων και άλλες

Κυρίαρχο θέμα βέβαια της πράσινης ατζέντας, παραμένει πάντα το περιβάλλον, το οποίο όμως, όπως είπαμε, μάλλον δεν θα προωθηθεί στην κεντρική προεκλογική ατζέντα. Είναι αυτονόητο το καθήκον μας να το αναδείξουμε εμείς, ειδικά σε περιφερειακό επίπεδο, συνδεόμενοι με τα κοινωνικά περιβαλλοντικά κινήματα που οι Οικολόγοι Πράσινοι αγκάλιασαν σε όλη την Ελλάδα: για τον χρυσό στην Θράκη και την Χαλκιδική, για τα απορρίμματα στην Αττική, για τα μεταλλεία απανταχού, για τον Αχελώο, και όπου αλλού αντισταθήκαμε στον fast track κανιβαλισμό του μέλλοντός μας.

Όλα αυτά θα πρέπει να αρχίσουμε να τα επεξεργαζόμαστε άμεσα, να τα προετοιμάσουμε, να τα στηρίξουμε οργανωτικά και πολιτικά και βέβαια, να τα ιεραρχήσουμε, προκειμένου να αποφύγουμε λάθη του παρελθόντος (π.χ. ανάδειξη στην τηλεόραση του θέματος της προστασίας των θαλάσσιων χελωνών, 5 μέρες πριν τις εκλογές).

Η θέση μας στο πολιτικό σκηνικό / η σχέση μας με τα άλλα κόμματα.

Αυτός ο προεκλογικός αγώνας δεν θα μοιάζει με κανέναν προηγούμενο. Γίνεται εν μέσω πρωτόγνωρων εξελίξεων και μιας ριζικής ανατροπής και αναμόρφωσης του πολιτικού σκηνικού, ενώ η σφοδρότητά του θα ενταθεί κι από την παρουσία πολλών και νέων πολιτικών σχηματισμών. Η πράσινη πρόταση οφείλει, λοιπόν, να είναι ξεκάθαρη και διακριτή, με τις διαφορές μας στο πολιτικό σύστημα να αναδεικνύονται σε κάθε ευκαιρία.

Σ’ αυτό τον αγώνα μας, θα αντιμετωπίσουμε ασφυκτικές επιθέσεις, από αριστερά και δεξιά, και το στημένο παιχνίδι των Μ.Μ.Ε. Με ομαδικό πνεύμα, πολλές πάσες και χωρίς τραυματισμούς στα εσωτερικά διπλά, ας αποδείξουμε ότι ήρθαμε για να μείνουμε στην Α’ Εθνική.

Ελεάννα

Ένα μικρό τεμάχιο σκόνης,

κρεμασμένο σε μια ηλιαχτίδα!!!

e-mail: greeninstitute-gr@ecogreens.gr

τηλέφωνο:+ 30 210 3306301

fax: +30 210 3834390

Ένα ηλεκτρικό σύστημα 100% ΑΠΕ είναι εφικτό!

Αυτό ήταν το κοινό συμπέρασμα στο στρογγυλό τραπέζι για την ενεργειακή πολιτική που διοργάνωσε το Πράσινο Ινστιτούτο Τεκμηρίωσης και Επιμόρφωσης την Κυριακή 11 Δεκεμβρίου. Οι εκπρόσωποι των φορέων που συμμετείχαν (ΚΑΠΕ, ΙΕΝΕ, ΔΕΗ Ανανεώσιμες, ΕΛΕΤΑΕΝ, Greenpeace, WWF) καθώς και ο Γερμανός βουλευτής των Πρασίνων Hans Josef Fell επισήμαναν τα πλεονεκτήματα, αλλά και τις δυσκολίες και τις προκλήσεις μιας τέτοιας επιλογής. Ειδικά για το πρόγραμμα «ΗΛΙΟΣ» αναφέρθηκε ότι παρά το γενικά θετικό του προσανατολισμό, υπάρχουν σοβαρές επιφυλάξεις ως προς την τεχνική και οικονομική του βασιμότητα καθώς τα βασικά στοιχεία σχεδιασμού του παραμένουν ακόμα άγνωστα. Τέλος έγινε ιδιαίτερη αναφορά σε ζητήματα χωροθέτησης των έργων ΑΠΕ και συμφωνήθηκε ότι το θέμα πρέπει να συζητηθεί αναλυτικότερα λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις τοπικές όσο και τις συνολικές παραμέτρους.

Αναλυτικά:

Το Πράσινο Ινστιτούτο Τεκμηρίωσης και Επιμόρφωσης με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Πράσινου Ινστιτούτου «Green European Foundation» και του Γερμανικού Πράσινου Ινστιτούτου «Heinrich Böll Stiftung» διοργάνωσε την  Κυριακή 11 Δεκεμβρίου 2011 στρογγυλό τραπέζι με θέμα: «Οδικός Χάρτης Ενέργεια 2050: Ο δρόμος για ένα πράσινο μέλλον;».

Στην αρχή της συζήτησης, η Marina Barbalata απηύθυνε χαιρετισμό εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Πράσινου Ινστιτούτου περιγράφοντας την κεντρική ιδέα της συζήτησης γύρω από τον οδικό χάρτη για το ενεργειακό μίγμα του 2050 που διεξάγεται ταυτόχρονα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες με πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Πράσινου Ινστιτούτου. Στην πρώτη ενότητα έγιναν οι βασικές τοποθετήσεις από τους προσκεκλημένους ομιλητές. Αναλυτικότερα:

Ο Hans Josef Fell, Βουλευτής των Γερμανών Πράσινων, εξήγησε ότι σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, ο στόχος για 100% ΑΠΕ είναι δυνατόν να επιτευχθεί ως το 2030 στη Γερμανία και μάλιστα να κοστίσει σημαντικά λιγότερο σε σχέση με τη συνέχιση χρήσης ορυκτών καυσίμων και πυρηνικής ενέργειας. Παρά τις αρχικές  προβλέψεις για μερίδιο 12.5% ΑΠΕ το 2010 στο γερμανικό ενεργειακό μίγμα, η πραγματική συμμετοχή τους άγγιξε το 21% στο πρώτο μισό του 2011. Ο Γερμανός βουλευτής διατύπωσε την άποψη ότι οι ευρωπαϊκοί στόχοι του 20-20-20 είναι εξαιρετικά ανεπαρκείς και επί της ουσίας καταλήγουν στο να αφήνουν περιθώρια για την προώθηση της πυρηνικής ενέργειας και των συμβατικών ορυκτών καυσίμων, ενώ μίλησε για τις σπουδαίες δυνατότητες που προσφέρουν οι ΑΠΕ στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, που για τη Γερμανία προβλέπεται να φτάσουν τις 500.000 ως το 2020.

Ο Ιωάννης Τσιπουρίδης, Διευθύνων Σύμβουλος της ΔΕΗ Ανανεώσιμες, τόνισε τη σημασία της προώθησης των ΑΠΕ για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των ολέθριων συνεπειών της ανόδου της θερμοκρασίας και της κλιματικής αλλαγής. Υποστήριξε ότι παρά τα διάφορα οικονομικά και τεχνικά εμπόδια, σημασία έχει ότι με την υπάρχουσα τεχνολογία είναι δυνατόν να υπερκαλυφθεί η παγκόσμια ενεργειακή ζήτηση με ΑΠΕ. Ο κ. Τσιπουρίδης παρουσίασε σειρά παραδειγμάτων από έντονες αντιδράσεις τοπικών κοινωνιών απέναντι σε έργα ΑΠΕ σε περιοχές της Ελλάδας και υπογράμμισε το γεγονός οι νέες εγκαταστάσεις άνθρακα καλύπτουν σχεδόν το 50% των νέων εγκαταστάσεων της 1^ης δεκαετίας του 21ου αιώνα καθώς και την ανεπαρκή διείσδυση ΑΠΕ σε προβλέψεις του ενεργειακού μίγματος για το 2035 σε παγκόσμιο επίπεδο, για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο δρόμος για ένα πράσινο μέλλον μέσω των ΑΠΕ δεν είναι ούτε εύκολος αλλά ούτε και προφανής.

Ο Αχιλλέας Πληθάρας, Υπεύθυνος Εκστρατειών Πολιτικής του WWF-Ελλάς, παρουσίασε το συνδυασμό της αρνητικής οικονομικής συγκυρίας με διάφορα γεωστρατηγικά παιχνίδια  καθώς και με την απουσία πολιτικής βούλησης ως το βασικό ανασταλτικό παράγοντα για τον απολύτως εφικτό στόχο των 100% ΑΠΕ ως το 2050, και την ανάσχεση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής. Σχετικά με την  ελληνική πραγματικότητα, αναφέρθηκε στη φοβία πολιτών απέναντι στις ΑΠΕ λόγω άγνοιας του ποιος πληρώνει και τι παίρνει ως ανταπόδοση καθώς και την αδυναμία δημιουργίας ενός πειστικού οράματος, ως βασικούς ανασταλτικούς παράγοντες για την προώθηση των ΑΠΕ, ενώ χαρακτήρισε αρνητικές τις κυβερνητικές αποφάσεις για κατάργηση του Πράσινου Ταμείου και κυρίως για την προσέγγιση fast track σε έργα ΑΠΕ.

Ο Κωστής Σταμπολής, Αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Ενεργειακής Πολιτικής Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ), έκανε μια συνοπτική παρουσίαση του έργου του ΙΕΝΕ γύρω από τις ΑΠΕ. Κατόπιν αναφέρθηκε στη σημαντική διείσδυση όλων των ΑΠΕ στο παγκόσμιο ενεργειακό μίγμα και έκανε μια σύνοψη της συνολικής εικόνας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη ειδικότερα για αιολικά και φωτοβολταϊκά συστήματα. Παρουσίασε τη θέση της Ελλάδας και των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών ως προς τους στόχους τους για το 2020 καθώς και μια συγκριτική ανασκόπηση των επιμέρους ενεργειακών μιγμάτων ΑΠΕ των κρατών μελών. Έκλεισε την τοποθέτησή του παρουσιάζοντας μια εκτίμηση των απαιτούμενων επενδύσεων σε ΑΠΕ ως το 2020 κι έκανε μια συσχέτιση με τις μεγάλες δυνατότητες δημιουργίας θέσεων εργασίας.

Ο Παναγιώτης Χαβιαρόπουλος, Διευθυντής ΑΠΕ του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΚΑΠΕ), μίλησε για τον εθνικό σχεδιασμό ΑΠΕ ως το 2020 που ολοκληρώθηκε το 2010 και υπογράμμισε ότι παρά τις αντίξοες συνθήκες εγκαταστάθηκαν 500 MW ΑΠΕ στην Ελλάδα μέσα στο 2011. Ως προς την επίτευξη του στόχου για ένα σύστημα ηλεκτρισμού χωρίς εκπομπές CO2, αναφέρθηκε στην πρόκληση που δημιουργεί ο στοχαστικός χαρακτήρας της αιολικής και  ηλιακής ενέργειας. Για την υπέρβασή της, τρεις επιλογές υπάρχουν: α) η χρήση πυρηνικής ενέργειας, κάτι που έχει απορριφθεί για την Ελλάδα, σίγουρα ως το 2020 και κατά πάσα πιθανότητα και ως το 2050. β) Η συμπλήρωση μονάδων ΑΠΕ σε συνδυασμό με θερμικούς σταθμούς εξοπλισμένους με τεχνολογία CCS (παγίδευση και αποθήκευση του CO2 σε υπόγειους θύλακες), η οποία όμως αντιμετωπίζει σημαντικές περιβαλλοντικές και τεχνικο-οικονομικές δυσκολίες και γ) ο συνδυασμός των ΑΠΕ με εκτεταμένα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας όπως  αντλησιοταμίευση σε μεγάλα υδροηλεκτρικά, σενάριο που βασίζεται σε υφιστάμενη σήμερα τεχνολογία, αλλά απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή σε περιβαλλοντικά ζητήματα.

Ο Δημήτρης Ιμπραήμ, Συντονιστής Εκστρατειών του Ελληνικού Γραφείου της Greenpeace σχολίασε την ανεπάρκεια των βασικών σεναρίων που συζητούνται για τον ευρωπαϊκό οδικό χάρτη προς το 2050 και παρουσίασε την πρόταση της Greenpeace  που θεωρεί την επίτευξη του στόχου 100% ΑΠΕ ως το 2050 απολύτως εφικτή με το φυσικό αέριο ως μεταβατικό καύσιμο ως το 2030 και την σταδιακή απόσυρση του 90% και του 100% όλων των ανθρακικών και πυρηνικών μονάδων ως το 2030 και το 2050 αντίστοιχα. Για την Ελλάδα ειδικότερα, εξήγησε ότι είναι εφικτή η ολική απεξάρτηση από το λιγνίτη ως το 2030 με ταυτόχρονη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας κυρίως μέσω της αναβάθμισης του κτιριακού τομέα  και την προώθηση μέσων συλλογικής μεταφοράς.

Ο Παναγιώτης Παπασταματίου, πρόεδρος της Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ) μίλησε αναλυτικά για τις στρεβλώσεις που προκαλούνται στην ελληνική αγορά ενέργειας λόγω του λανθασμένου τρόπου υπολογισμού του Ειδικού Τέλους ΑΠΕ το οποίο λίγο διαφέρει από ένα εργαλείο επιδότησης του κόστους των Προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας. Με δυο λόγια, αν δεν υπήρχαν οι ΑΠΕ, η παραγωγή τους θα έπρεπε να καλυφθεί από ακριβότερες μονάδες παραγωγής ή εισαγωγές. Το οικονομικό αυτό όφελος όμως δεν το καρπώνονται οι καταναλωτές αλλά η ΔΕΗ και οι άλλες εταιρίες προμήθειας. Το συμπέρασμα είναι πως, σε αντίθεση με την εντύπωση πως οι ΑΠΕ είναι ακριβές, το συνολικό κόστος ηλεκτροπαραγωγής θα είναι φθηνότερο το 2020 αν τηρηθεί ο εθνικός σχεδιασμός ΑΠΕ παρά χωρίς την επίτευξή του.

Η πρώτη ενότητα έκλεισε με παρέμβαση του Νίκου Χρυσόγελου, περιφερειακού συμβούλου των Οικολόγων Πράσινων στην περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, ο οποίος εστίασε στις προσπάθειες που πρέπει να καταβληθούν σε πολιτικό αλλά και σε επιχειρηματικό επίπεδο, ώστε να αυξηθούν τα οφέλη από τις ΑΠΕ για τις τοπικές οικονομίες τόσο μέσω της δημιουργίας συμμετοχικών εταιρειών όσο και μέσα από τη δημιουργία πράσινων θέσεων εργασίας για την καταπολέμηση της ανεργίας που ειδικά στην περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου έχει φτάσει σε εκρηκτικά επίπεδα. Παρουσίασε μέρος της πρόσφατης ομόφωνης απόφασης του Περιφερειακού Συμβουλίου Νοτίου Αιγαίου κατόπιν της σχετικής εισήγησής του, για δημιουργία Ειδικού Χωροταξικού ΑΠΕ για το Ν. Αιγαίο καθώς και συμμετοχικών εταιριών ευρείας μετοχικής βάσης.

Η δεύτερη ενότητα που εστίασε σε ειδικότερα θέματα, ξεκίνησε με παρέμβαση του Αντώνη Ανηψητάκη, περιφερειακού συμβούλου Κρήτης, ο οποίος τόνισε τη σημασία της εξοικονόμησης ενέργειας και τάχθηκε ενάντια στην άκριτη εξάπλωση των ΑΠΕ στην Κρήτη και αλλού. Υποστήριξε την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της Κρήτης αποκλειστικά με ΑΠΕ και συστήματα αντλησιοταμίευσης, χωρίς διασύνδεση με το ηπειρωτικό δίκτυο.

Ακολούθησε εκτενής συζήτηση για το πρόγραμμα «ΗΛΙΟΣ». Διαπιστώθηκε σύγκλιση απόψεων σχετικά με την ασάφεια που χαρακτηρίζει επιμέρους σημαντικές πτυχές του προγράμματος όπως η προσβασιμότητα στο εθνικό δίκτυο, η ανάγκη δημιουργίας εκτεταμένων νέων δικτύων, το κόστος μεταφοράς που καθιστά, ειδικά για τη Γερμανία, μη συμφέρουσα την αγορά της παραγόμενης ηλιακής ενέργειας, καθώς και πληθώρα νομικών δυσκολιών σε επίπεδο ευρωπαϊκής και γερμανικής νομοθεσίας, όπως και τη δυσκολία χρηματοδότησης του προγράμματος. Χαρακτηριστικά αναφέρθηκε ότι θα πρέπει πολύ γρήγορα το πρόγραμμα αυτό, που ξεκίνησε ουσιαστικά από τις αρχικές τοποθετήσεις του Γερμανού υπουργού Οικονομικών Βόφγκανγκ Σόιμπλε το καλοκαίρι, να περάσει από τα χέρια των πολιτικών στα χέρια των τεχνοκρατών. Καυτηριάστηκε επίσης το γεγονός ότι το πρόγραμμα «ΗΛΙΟΣ» παρά τις ασάφειές του και τις πολύ σημαντικές νομικές και οικονομικές δυσκολίες υλοποίησής του, συμπεριλήφθηκε στη συμφωνία της 26^ης-27^ης Οκτωβρίου για τη νέα δανειακή σύμβαση και τη σωτηρία του Ευρώ στο επίπεδο των 15 δις ευρώ.

Τέλος η συζήτηση στράφηκε σε ζητήματα χωροθέτησης ΑΠΕ και συνεπακόλουθων επιπτώσεων στην βιοποικιλότητα. Ο Κώστας Παπακωνσταντίνου, περιφερειακός σύμβουλος με τη στήριξη των Οικολόγων Πράσινων στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, μίλησε για το εξωτερικό κόστος των εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Τόνισε ότι οι σημαντικές περιοχές για την άγρια ζωή βρίσκονται εκεί όπου δεν υπάρχει έντονη ανθρώπινη παρουσία, κι επομένως η αλόγιστη εξάπλωση ΑΠΕ ενδέχεται να δημιουργήσει νέες απειλές για τη βιοποικιλότητα μέσα από τη διάνοιξη οδικών προσβάσεων και την κατάτμηση οικοτόπων. Διαφοροποιήθηκε ρητά από τα κινήματα «όχι ΑΠΕ στην αυλή μου» λέγοντας πως οι εγκαταστάσεις ΑΠΕ είναι προτιμότερο να βρίσκονται κοντά στις πόλεις παρά στις απομακρυσμένες περιοχές προστασίας της φύσης. Ο Απόστολος Καλτσής, πρόεδρος της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας (ΕΟΕ), καυτηρίασε το σημερινό καθεστώς ασύδοτης προώθησης των ΑΠΕ και ειδικά των ανεμογεννητριών. Μίλησε για την πρόταση της ΕΟΕ σχετικά με τη θέσπιση περιοχών αποκλεισμού ΑΠΕ και ζήτησε επανακαθορισμό του θεσμικού πλαισίου για τη χωροθέτηση των ΑΠΕ με  ακόμα πιο αυστηρά κριτήρια.

Τη συζήτηση συντόνισε ο Τάσος Κρομμύδας, συν-εκπρόσωπος Τύπου των Οικολόγων Πράσινων, ο οποίος σε παρεμβάσεις του επισήμανε τη διαχρονική απουσία δημόσιου διαλόγου γύρω από το στρατηγικό ενεργειακό σχεδιασμό στη χώρα μας καθώς και την προχειρότητα, τις πελατειακές σχέσεις και το μόνιμα μεταβαλλόμενο πλαίσιο λειτουργίας που χαρακτηρίζουν το ελληνικό σύστημα ηλεκτρισμού.

Οι σχετικές εισηγήσεις καθώς και τα βίντεο από τις κεντρικές τοποθετήσεις των προσκεκλημένων θα αναρτηθούν στην ιστοσελίδα των Οικολόγων Πράσινων τις προσεχείς μέρες.

ευρωβουλευτή των Οικολόγων Πράσινων

Η Ελλάδα όπως και πολλές άλλες χώρες αντιμετωπίζει από το 2009 τη δεύτερη φάση της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης. Οι τράπεζες και μεγάλοι βιομηχανικοί όμιλοι αφού διασώθηκαν σε πρώτη φάση με κρατικά χρήματα, στράφηκαν στη συνέχεια εναντίον όσων τις διέσωσαν, περιορίζοντας το δανεισμό για τα αυξημένα κρατικά χρέη που οι ίδιες προκάλεσαν. Η Ελλάδα, ως ο πιο αδύναμος κρίκος της Ευρωζώνης, βίωσε πρώτη τις συνέπειες αυτής της δανειακής ασφυξίας και οδηγήθηκε ταχύτατα σε βαθιά οικονομική και κοινωνική κρίση. Τα αίτια της κρίσης αυτής μοιράζονται μεταξύ ενός προβληματικού στο σχεδιασμό και τη λειτουργία του Ευρώ και των εσωτερικών αδυναμιών και αντιφάσεων του ελληνικού παραγωγικού μοντέλου και πολιτικού συστήματος.

Το κείμενο εστιάζεται κυρίως στο δεύτερο, δηλαδή την εσωτερική παράμετρο της ελληνικής κρίσης.

Οι αδυναμίες του οικονομικού μοντέλου

Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 βρήκε την ελληνική οικονομία με μια σειρά από σοβαρές αδυναμίες:

• Στήριξη σε «εύκολο χρήμα» (όπως από χρηματιστήριο, υπεραξίες ακινήτων,   υπερτιμολογημένα δημόσια έργα και δημόσιες προμήθειες, υποπληρωμένη εργασία μεταναστών, αλλά και από εκτεταμένη διαφθορά και φοροδιαφυγή), καθώς και σε μια υπερδιογκωμένη ιδιωτική κατανάλωση, που τα τελευταία χρόνια στηριζόταν με τη σειρά της σε δάνεια.
• Δυσανάλογα κεντρικός ρόλος «ατμομηχανής της οικονομίας» στην οικοδομή και τον κατασκευαστικό τομέα, όπως τη δεκαετία του ‘60.
• Ιδιαίτερα υψηλό δημόσιο χρέος, που παρέμενε αμείωτο, παρά τις εκτεταμένες ιδιωτικοποιήσεις της τελευταίας εικοσαετίας.
• Υπερ-εξάρτηση από τομείς που επηρεάζονταν ευθέως από τη διεθνή κρίση, όπως τουρισμός και ναυτιλία.
• Υπέρμετρη εξάρτηση από το πετρέλαιο, ενεργειακή σπατάλη, ρυπογόνο ενεργειακό μοντέλο και προοπτικές για ακριβά «δικαιώματα εκπομπών» από το 2012 και μετά.
• Εγκατάλειψη στις ορεινές και μειονεκτικές περιοχές που αποτελούν τα δύο τρίτα της χώρας, ασφυξία και κορεσμός χρήσεων στο υπόλοιπο ένα τρίτο.
• Απουσία ουσιαστικής προστασίας των φυσικών πόρων σε τομείς όπως το νερό, η δασική γη, ο αλιευτικός πλούτος ή οι φυσικές περιοχές και η βιοποικιλότητα.

Οι περισσότερες από τις αδυναμίες αυτές συνδέονταν στενά με το μοντέλο οικονομίας που σχεδιάστηκε μεταπολεμικά στην Ελλάδα και ακολουθήθηκε διαχρονικά από όλες τις κυβερνήσεις στην Ελλάδα (συντηρητικές και σοσιαλιστικές). Οι  σοσιαλιστικές κυρίως κυβερνήσεις της μεταπολίτευσης, ειδικά της δεκαετίας του 1990, είχαν οραματιστεί μια δυναμική οικονομία υπηρεσιών, με ορίζοντα αρχικά την εισαγωγή του ευρώ και στη συνέχεια τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Πυλώνες της οικονομίας αυτής θα ήταν οι τραπεζικοί όμιλοι, ο κατασκευαστικός τομέας και το λιανικό εμπόριο, στηριγμένο κυρίως σε εισαγωγές.

Συγχωνεύσεις και εξαγορές τραπεζών, προγράμματα φαραωνικών δημόσιων έργων επικεντρωμένα κυρίως στις οδικές και αεροπορικές μεταφορές, είσοδος στη χώρα διεθνών λιανεμπορικών αλυσίδων σε συνεργασία με ελληνικούς ομίλους, παρεκκλίσεις από τον πολεοδομικό σχεδιασμό προς όφελος μεγάλων εμπορικών κέντρων, ενθάρρυνση ελληνικών επενδύσεων σε όλες τις γειτονικές χώρες, επιστρατεύθηκαν ως μοχλοί ανάπτυξης.

Με πρόταγμα τον «εκσυγχρονισμό», επιδιώχθηκε η διασφάλιση κοινωνικών συναινέσεων μέσω ευκαιριών για εύκολο χρήμα σε όσο το δυνατόν ευρύτερα στρώματα, ως μέρισμα και απτή απόδειξη για τα οφέλη του εγχειρήματος. Ο πολλαπλασιασμός των αυτοκινήτων, ιδιαίτερα των ακριβών 4Χ4 (SUV), προβλήθηκε ως νέο σύμβολο ευημερίας και αγοραστικής δύναμης, οδήγησε όμως σύντομα τις ελληνικές πόλεις σε κυκλοφοριακό κορεσμό παρά το πλήθος των νέων φιλόδοξων οδικών έργων. Το έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο διευρυνόταν σταθερά με ανησυχητικούς ρυθμούς, χωρίς καν να τίθεται ως θέμα στον πολιτικό διάλογο. Σε επικοινωνιακό επίπεδο η πολιτική ηγεσία πρόβαλλε την εικόνα της «ισχυρής Ελλάδας» και τονιζόταν ότι τη λεγόμενη ονομαστική σύγκλιση, με την εισδοχή στο κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα, θα ακολουθούσε η πραγματική σύγκλιση, με σύγκλιση των μισθών με εκείνους της Γερμανίας.

Μια τέτοια οικονομία θα κατέληγε άδοξα σε σοβαρή ύφεση αμέσως μετά τους Αγώνες του 2004, όπως στην Ισπανία της δεκαετίας του 1990, αν η συντηρητική κυβέρνηση που ακολούθησε δε στήριζε με αποφασιστικότητα την περαιτέρω διόγκωση της φούσκας, με ενίσχυση του κατασκευαστικού τομέα, ενθάρρυνση του αλόγιστου τραπεζικού δανεισμού προς τα νοικοκυριά, πλήρη χαλάρωση της προσπάθειας κατά της φοροδιαφυγής και ανοχή σε εκτεταμένες παραβιάσεις της εργατικής και ασφαλιστικής και περιβαλλοντικής νομοθεσίας για συμπίεση του εργασιακού και εξωτερικού κόστους των επιχειρήσεων. Αποτέλεσμα ήταν η παγκόσμια κρίση να βρει τη χώρα με υψηλό χρέος και ελλείμματα και όταν άρχισε ο περιορισμός της διεθνούς χρηματοδότησης, η Ελλάδα να μπει σε βαθιά κρίση.

Οι ευρωπαϊκές πολιτικές έπαιξαν κι αυτές σε ορισμένους τομείς κρίσιμο αρνητικό ρόλο, καθώς είχαν σχεδιαστεί για δεδομένα που δεν ανταποκρίνονταν στις ελληνικές συνθήκες.

Η ΚΑΠ των δεκαετιών του 1980 και του 1990 οδήγησε σε ερήμωση τις ορεινές και ημιορεινές περιοχές που αποτελούν τα 2/3 της χώρας, καθώς ήταν προσανατολισμένη στο μοντέλο εντατικής γεωργίας που απαιτεί μεγάλες πεδιάδες και άφθονους υδατικούς πόρους.

Την περίοδο 2008-2009 τα ευρωπαϊκά προγράμματα για τόνωση της ζήτησης βιομηχανικών καταναλωτικών αγαθών προϊόντων όπως αυτοκίνητα και κλιματιστικά, συνέβαλαν στην κατάρρευση του εμπορικού ισοζυγίου καθώς τέτοια αγαθά δεν παράγονται στην Ελλάδα. Μέρος του επιπλέον αυτού ελλείμματος καλύφθηκε με επιπλέον δημόσιο δανεισμό.

Η καταναλωτική άνθηση του 1995-2009 αποτέλεσε την τελική φάση ενός πολύχρονου κοινωνικού συμβολαίου, όπου το πολιτικό σύστημα υποσχόταν στους πολίτες βελτίωση της ζωής τους μέσα από τη βελτίωση της αγοραστικής τους δύναμης ή την επαγγελματική τους τακτοποίηση.

Ήδη όμως τη δεκαετία πριν την κρίση, η επιβάρυνση των ασθενέστερων αποτελούσε την κρυφή πλευρά όλης αυτής της «καταναλωτικής άνθησης». Οι αυξήσεις στους ελληνικούς μισθούς ήταν σημαντικά υψηλότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αντιστοιχούσαν όμως σε ανάλογη αύξηση της παραγωγικότητας αλλά και σε υπερδιπλάσιο πληθωρισμό από αυτόν της Γερμανίας. Με τη σειρά τους, οι αυξήσεις τιμών στα βασικά αγαθά στέγασης, διατροφής και μετακίνησης ήταν κατά πολύ υψηλότερες από τον επίσημο τιμάριθμο (και από τις αυξήσεις μισθών και συντάξεων), ενώ πολύ λιγότερο αυξήθηκαν οι τιμές σε καταναλωτικά αγαθά όπως ηλεκτρονικά, αυτοκίνητα ή αεροπορικά ταξίδια. Ο δυαδικός αυτός πληθωρισμός παραπέμπει και σε βασικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας, όπως η απουσία ισχυρού κινήματος προστασίας καταναλωτών ή η ανεπάρκεια των μηχανισμών ανταγωνισμού. Πρακτικά τα χαμηλότερα εισοδήματα ελάχιστα βελτίωσαν τη ζωή τους, ενώ η άνοδος της κατανάλωσης αποτέλεσε αποκλειστικό σχεδόν προνόμιο των μεσαίων και ανώτερων εισοδημάτων.

Τις παραμονές της κρίσης η ελληνική κοινωνία είχε πανευρωπαϊκά από τα υψηλότερα ποσοστά νοικοκυριών σε κίνδυνο φτώχειας, καθώς και από τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας των νέων. Πολύ πριν αρχίσει να διαβρώνεται η αγοραστική δύναμη, είχαν διαβρωθεί η στοιχειώδης εμπιστοσύνη μεταξύ των πολιτών, η προτεραιότητα στην προστασία των συλλογικών αγαθών, αλλά και η ίδια η έννοια του δημόσιου συμφέροντος. Η πολιτισμική αυτή κρίση αποτέλεσε, μεταξύ άλλων, το υπόβαθρο για την εκτεταμένη δυσλειτουργία της δημόσιας διοίκησης και την έκρηξη της διαφθοράς, εντείνοντας τις παραδοσιακά μεγάλες κοινωνικές ανισότητες στη χώρας μας.

Τα δημοσιονομικά πριν την κατάρρευση

Η δημοσιονομική πλευρά ήταν ακόμη πιο σύνθετη. Παραδοσιακά οι ελληνικές δημόσιες δαπάνες ήταν κοντά στα επίπεδα της Γερμανίας, η αποδοτικότητά τους όμως για την κοινωνία ήταν όμως πολύ χαμηλότερη.

Μεγάλο μέρος των δημόσιων δαπανών χανόταν επί δεκαετίες σε καταβόθρες όπως οι υπερδιογκωμένες στρατιωτικές δαπάνες, που στο μεγαλύτερο μέρος υπηρετούσαν άλλους σκοπούς. Ακόμη και την περίοδο 2001-2008, όταν οι σχέσεις με την Τουρκία βελτιώνονταν θεαματικά και οι εξοπλισμοί της γείτονος μειώνονταν, τα ελληνικά εξοπλιστικά προγράμματα συνέχισαν να διογκώνονται. Η συντηρητική κυβέρνηση του 2004-2009 έκανε ανοικτά λόγο για «διπλωματία των εξοπλισμών» στα πλαίσια της εκστρατείας της για το όνομα της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας, ενώ ακόμη και την ώρα της οικονομικής κατάρρευσης του 2010 οι σοσιαλιστές του κ. Παπανδρέου προχωρούσαν σε παραγγελίες πολλών δισ. ευρώ για γερμανικά και γαλλικά οπλικά συστήματα, παραγγελίες που ο διεθνής τύπος θεωρούσε ανταλλάγματα για τη δημιουργία του Μηχανισμού Στήριξης. Το κριτήριο 8 του  Κώδικα Δεοντολογίας της Ε.Ε. για τις Εξαγωγές Όπλων απαγορεύει ρητά τέτοιες πωλήσεις σε χώρες με προβληματικές οικονομικές δυνατότητες, όμως σε ερώτησή μου στο ευρωκοινοβούλιο η Κομισιόν απάντησε ότι χώρες μέλη δεν προστατεύονται από τον Κώδικα Δεοντολογίας.

Δημόσια έργα και προμήθειες του δημόσιου τομέα αποτελούν μια ακόμη πηγή αιμορραγίας, που τροφοδοτεί ένα εκτεταμένο κρατικοδίαιτο ιδιωτικό τομέα με προεκτάσεις στα Μέσα Ενημέρωσης, την ενέργεια και τις εξορύξεις. Υπερκοστολογημένα συμβόλαια, εκτεταμένη διαφθορά αλλά και κατασπατάληση των ευρωπαϊκών κονδυλίων σε σχεδιασμούς που αντιμάχονταν κάθε έννοια βιωσιμότητας, δημιουργούσαν ένα καθεστώς που συσσωρεύει οικονομικά και περιβαλλοντικά αδιέξοδα.  Τα δημόσια έργα χρησιμοποιήθηκαν ως μοχλός για να προωθηθεί η κυριαρχία των οδικών μεταφορών και να απαξιωθεί ο σιδηρόδρομος, για να κυριαρχήσει η εντατική γεωργία των λίγων μεγάλων πεδιάδων και να ερημώσει η υπόλοιπη ύπαιθρος, για να μετατραπούν σε οικοδομήσιμη γη οι  παραγωγικές γεωργικές εκτάσεις γύρω από τις μεγαλύτερες πόλεις. Λίγο πριν τις εκλογές του 2004, ο τότε πρωθυπουργός Κ. Σημίτης υποσχέθηκε δίκτυο κλειστών αυτοκινητοδρόμων σε απόσταση το πολύ μιας ώρας από κάθε σημείο της ηπειρωτικής χώρας, υπόσχεση που προώθησε με συνέπεια η συντηρητική κυβέρνηση που ακολούθησε και που προσπαθούν να τηρήσουν, ακόμη και τώρα, με κάθε τίμημα οι υπουργοί του  κ. Παπανδρέου. Τα Ολυμπιακά Έργα καθιέρωσαν ένα καθεστώς αδιαφορίας των πολιτικών για το τελικό κόστος κάθε έργου, ενώ χωροθετήθηκαν με άξονα την κατάληψη ελεύθερων χώρων σε περιοχές με υψηλές αξίες γης και με πλήρη αδιαφορία για τη νομιμότητα. Έργα όπως η προαστιακή σιδηροδρομική σύνδεση με το νέο διεθνές αεροδρόμιο ή το παραλιακό τραμ της πρωτεύουσας, κατασκευάστηκαν μόνο με επιμονή της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής, ενώ στις κατασκευές που θωρακίστηκαν νομικά με ειδικές παρεκκλίσεις ως Ολυμπιακά Έργα περιλαμβάνονται εμπορικά κέντρα που λειτούργησαν… 1,5 χρόνο μετά τους Αγώνες.

Παρά το θεωρητικά επαρκές τους ύψος, οι δημόσιες δαπάνες ελάχιστα απέδιδαν στην κοινωνία. Όλα αυτά τα χρόνια η Ελλάδα δεν απέκτησε ούτε ολοκληρωμένο κοινωνικό κράτος, ούτε λειτουργική δημόσια διοίκηση, ούτε ουσιαστικές πολιτικές στήριξης για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, ούτε αποτελεσματικούς μηχανισμούς ελέγχου, ούτε θεσμικά εργαλεία όπως κτηματολόγιο, δασολόγιο και χωροταξικό σχεδιασμό. Ο αριθμός των δημοσίων υπαλλήλων αποδείχθηκε ότι ήταν στα ίδια επίπεδα με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, οι δυνατότητές τους όμως έμειναν αναξιοποίητες σε ένα περιβάλλον πελατειακών σχέσεων, γραφειοκρατικών αντιλήψεων και απουσίας στόχων και λογοδοσίας.

Οι φορολογικοί συντελεστές ήταν κατά μέσο όρο αντίστοιχοι με το ύψος των δημόσιων δαπανών. Οι φόροι περιουσίας ήταν όμως 40% χαμηλότεροι από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, οι έμμεσοι φόροι και οι φόροι στην εργασία πολύ υψηλότεροι, ενώ συμφέροντα όπως η Εκκλησία και οι πολιτικοί διατηρούσαν ειδικά φορολογικά προνόμια. Βασική όμως διαφορά ήταν ότι στην Ελλάδα τα πραγματικά έσοδα ήταν κατά πολύ χαμηλότερα (στα επίπεδα της Ιρλανδίας και της Πολωνίας ως ποσοστό του ΑΕΠ) λόγω της εκτεταμένης φοροδιαφυγής. Ειδικά τα χρόνια λίγο πριν την κρίση, η τελευταία οδήγησε σε δραματική αύξηση του δανεισμού, καθώς μάλιστα η συντηρητική κυβέρνηση είχε καταργήσει τη Φορολογική Αστυνομία όπως είχε  υποσχεθεί προεκλογικά.

Το πολιτικό σύστημα της Ελλάδας είχε χρεοκοπήσει πολύ πριν έρθει η οικονομική κατάρρευση: με πολιτικές που αντιστρατεύονταν την περιβαλλοντική, κοινωνική και οικονομική βιωσιμότητα, με αδυναμία να εμπνεύσει στην κοινωνία εμπιστοσύνη προς την πολιτική, με στατιστικά στοιχεία που υπονόμευσαν τη διεθνή αξιοπιστία της χώρας, με πελατειακές σχέσεις που διαμόρφωναν συνειδήσεις έτοιμες να κινητοποιηθούν για ιδιαίτερη μεταχείριση αλλά ελάχιστα πρόθυμες να αγωνιστούν για δικαιώματα και δημόσιο συμφέρον, με υπερδιογκωμένο κρατικό μηχανισμό και περιορισμένο κοινωνικό κράτος, με κρατικοδίαιτη επιχειρηματικότητα που μετέφερε και στον ιδιωτικό τομέα τις περισσότερες από τις παθογένειες του δημόσιου, με αποτυχία να αξιοποιήσει ουσιαστικά τα μεγάλα ποσά των ευρωπαϊκών πόρων.

Η λάθος θεραπεία για τον αδύνατο κρίκο του συστήματος

Στην κατάσταση αυτή, η Ελλάδα ήταν εύκολο να γίνει ο αδύναμος κρίκος της ευρωζώνης. Σε μια οικονομία εθισμένη στην εύκολη ρευστότητα, η εφαρμογή των νεοφιλελεύθερων πολιτικών του Μηχανισμού Στήριξης που ακολουθούν αδιακρίτως τις κλασσικές θεραπείες σοκ του ΔΝΤ άνοιξαν το δρόμο προς την οικονομική και δημοσιονομική κατάρρευση.

Επιπλέον τα μέτρα λιτότητας εφαρμόστηκαν χωρίς προσπάθεια για δίκαιη κατανομή των βαρών, χωρίς πολιτική βούληση για πάταξη της διαφθοράς και της φοροδιαφυγής (μέσα σε 9 μόλις μήνες δόθηκε δύο φορές φορολογική αμνηστία σε φοροφυγάδες) και χωρίς καμιά βεβαιότητα για το ποιο θα ήταν το νέο οικονομικό τοπίο. Πρακτικά είχαμε τα χειρότερα των συνταγών λιτότητας, με μέτρα σκληρότερα από της Ιρλανδίας και της Πορτογαλίας, συνδυασμένα με τα χειρότερα του πριν την κρίση πελατειακού συστήματος.

Διαφορετική θα μπορούσε να ήταν η πορεία μόνο αν η δημοσιονομική εξυγίανση ξεκινούσε σταδιακά και συνδυαζόταν από την αρχή με ένα ευρύ ευρωπαϊκό πρόγραμμα επενδύσεων για αναπροσανατολισμό της οικονομίας σε πράσινη κατεύθυνση, αν οι εκπρόσωποι του πολιτικού συστήματος και των οικονομικών ελίτ αναλάμβαναν από την αρχή ουσιαστικές δικές τους θυσίες, αν η μάχη κατά της διαφθοράς και των περιουσιών από αφορολόγητο χρήμα γινόταν προτεραιότητα και αν, αντί για οριζόντιες αυξήσεις έμμεσων φόρων, σχεδιαζόταν μια ολοκληρωμένη και δίκαιη φορολογική μεταρρύθμιση.  Με δύο λόγια: αν τα μέτρα ήταν σχεδιασμένα με άξονα την κοινωνική δικαιοσύνη και στους πολίτες προσφερόταν ένα απτό αντιστάθμισμα για τις θυσίες στην αγοραστική τους δύναμη.

Η αρχική, λοιπόν, ανοχή της πλειοψηφίας της ελληνικής κοινωνίας γρήγορα μετατράπηκε σε οργή από την άνοιξη του 2011, όταν έγινε σαφές ότι το πρόγραμμα που σχεδιάστηκε από την Τρόικα (ΕΕ-ΕΚΤ-ΔΝΤ) και την ελληνική κυβέρνηση αποτύγχανε στους δημοσιονομικούς της στόχους, ενώ η ύφεση γινόταν βαθύτερη και διαρκέστερη η ανεργία εκτοξεύθηκε σε πρωτοφανή για τη χώρα ύψη και οι μέχρι τότε θυσίες των πολιτών δεν είχαν φέρει αποτέλεσμα.

Αντί να απολογηθεί στην κοινωνία με πειστικές εξηγήσεις για τους λόγους της αποτυχίας, η κυβέρνηση επέλεξε να απευθυνθεί στο υπόλοιπο πολιτικό σύστημα για συναίνεση. Όταν συνάντησε και εκεί κλειστές πόρτες, εξάντλησε όλο το πολιτικό κεφάλαιο που της είχε απομείνει προκειμένου να ψηφιστεί τον Ιούνιο από την οριακή σοσιαλιστική πλειοψηφία στο κοινοβούλιο το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής.

Η ψήφος αυτή, που η Κομισιόν και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις χαιρέτισαν ως βήμα ελληνικής αξιοπιστίας, αποδείχθηκε στη συνέχεια η αρχή του τέλους. Για να ψηφιστεί το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα, η σοσιαλιστική κυβέρνηση είχε υποσχεθεί στους βουλευτές της επαναδιαπραγμάτευσή του αμέσως μετά την ψήφιση, είχε ενισχύσει την παρουσία των αρνητών της πολιτικής λιτότητας στο υπουργικό συμβούλιο, ενώ είχε υιοθετήσει, με κάλυψη και της τρόικας, πελατειακές προτάσεις της συντηρητικής αντιπολίτευσης όπως η διαγραφή προστίμων 10 δισ. ευρώ για παράνομες οικοδομές και η μαζική νομιμοποίησή τους με μικρά ανταλλάγματα. των προστίμων. Παράλληλα οι δημοσιονομικοί στόχοι που είχαν υπαγορευθεί από την τρόικα αποδεικνύονταν εξωπραγματικοί και οι αποκλίσεις έφθαναν σε ύψη δισεκατομμυρίων ευρώ. Στις συνθήκες αυτές η ευρωπαϊκή αξιοπιστία της χώρας βρέθηκε να καταρρέει, ενώ στο εσωτερικό τα πρόσθετα μέτρα προβάλλονταν ως όρος για να αποτρέψουμε την άμεση χρεοκοπία και όχι πια ως δρόμος διεξόδου από την κρίση.

Σε όλη αυτή την πορεία, δυσάρεστη έκπληξη ήταν για τους Έλληνες ο ρόλος της Κομισιόν ως ζηλωτή των νεοφιλελεύθερων πολιτικών. Οι αρχικές εκτιμήσεις ότι ο «κακός» της τρόικας θα ήταν το ΔΝΤ και ότι η Ε.Ε. θα έπαιζε ρόλο εξισορρόπησης των προγραμμάτων με τις ευρωπαϊκές αξίες, διαψεύστηκαν πολύ σύντομα. Στο ευρωκοινοβούλιο η Κομισιόν δημιούργησε μια γκρίζα ζώνη απροσπέλαστη στο δημοκρατικό έλεγχο, καθώς για τα μέτρα παραπέμπει αποκλειστικά στην ελληνική κυβέρνηση που με τη σειρά της παραπέμπει στην Κομισιόν και την τρόικα. Πολλά από τα μέτρα αντιμάχονται και υπονομεύουν ανοικτά ευρωπαϊκές πολιτικές και συνθήκες, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις η τρόικα προσφέρει πολιτική κάλυψη σε πελατειακές πολιτικές και φαινόμενα διαφθοράς. Η στάση της Κομισιόν και του Συμβουλίου θα ήταν ίσως περισσότερο κατανοητή αν οδηγούσε τουλάχιστον την υπόλοιπη Ευρώπη σε διέξοδο, προς το παρόν όμως φαίνεται να αντιμάχεται και τα ίδια τα ευρωπαϊκά συμφέροντα καθώς όλος ο Ευρωπαϊκός Νότος (Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία και Ιρλανδία) βυθίζεται διαρκώς στα χρέη και βρίσκεται πλέον πρακτικά σε καθεστώς επιτήρησης από το ΔΝΤ.

Εξαιρετικά προβληματικές για το μέλλον όλης της Ευρώπης και τη δημοκρατική της ταυτότητα, ήταν τέλος οι παρεμβάσεις στην εσωτερική πολιτική ζωή της Ελλάδας. Η πολύμηνη επιδίωξη για κυβέρνηση συνεργασίας, η ανοικτή παρέμβαση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων στην απόπειρα του Γ. Παπανδρέου να προκηρύξει δημοψήφισμα, αλλά και το πάγωμα της 6^ης δόσης του δανείου παρά το ότι η Ελλάδα είχε ήδη εκπληρώσει όλους τους σχετικούς όρους της τρέχουσας σύμβασης με την Τρόικα, παραπέμπουν πολύ περισσότερο σε λογικές Μεγάλων Δυνάμεων του 19^ου αιώνα παρά σε μια Ευρώπη του 21^ου αιώνα που βαδίζει προς την ισότιμη ενοποίησή της.

Το ελληνικό πολιτικό σύστημα ως σύνολο έπαιξε καθοριστικό ρόλο στα όσα οδήγησαν τη χώρα σε αδιέξοδο. Το εκλογικό σύστημα έχει σχεδιαστεί ώστε να δίνει αυτοδύναμες μονοκομματικές πλειοψηφίες στο κοινοβούλιο, ενώ το αναλογικότερο σύστημα του 1989-1991 σημαδεύτηκε από τρεις εκλογές σε μόλις 10 μήνες και συνδέθηκε με κυβερνήσεις που θεωρήθηκαν από όλους αποτυχημένες. Κουλτούρα συνεργασιών δεν υπάρχει, με τα δύο κόμματα εξουσίας να επιδιώκουν αυτοδύναμες κυβερνήσεις για τον εαυτό τους και με το μεγαλύτερο μέρος της αριστεράς να αρνείται κάθε κυβερνητική σύμπραξη.

Θα ήταν όμως άδικο να αποδώσουμε την αποτυχία των μέτρων στην απουσία διακομματικής συναίνεσης γι’ αυτά: το κύρος τους στην κοινωνία είναι πια πάρα πολύ χαμηλό, ενώ οι δημοσκοπήσεις προβλέπουν ότι σοσιαλιστές και συντηρητικοί θα συγκέντρωναν σήμερα αθροιστικά λιγότερο από 50%, έναντι 80% περίπου το 2009. Τα μέτρα δεν αποτυγχάνουν από την ένταση των αντιδράσεων αλλά από λανθασμένη φιλοσοφία, κακό σχεδιασμό, απουσία προσαρμογής στα ελληνικά δεδομένα και αδυναμία να εμπνεύσουν μέρος έστω της κοινωνίας.

Βασική ευθύνη της αντιπολίτευσης δεν είναι, λοιπόν, ότι απέφευγαν να συναινέσουν,  αλλά ότι αποτυγχάνουν και σήμερα να τροφοδοτήσουν τον πολιτικό διάλογο με πραγματικά  εναλλακτικές προτάσεις διεξόδου. Μεταβατική κυβέρνηση συνεργασίας έγινε πραγματικά αναγκαία μόλις στις αρχές Νοεμβρίου, όταν ο σοσιαλιστής πρωθυπουργός με τους ανεύθυνους χειρισμούς του για δημοψήφισμα έχασε την εμπιστοσύνη ακόμη και των βουλευτών του δικού του κόμματος καθώς αποδέχθηκε στην ουσία το τελεσίγραφο των Μέρκελ και Σαρκοζί να θέσει ως ερώτημα στο σχεδιαζόμενο δημοψήφισμα όχι τη νέα Συμφωνία της 26^ης Οκτωβρίου και τη δανειακή σύμβαση αλλά την παραμονή ή όχι της Ελλάδας στο Ευρώ και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι Πράσινες προτάσεις για έξοδο από την κρίση

Οι Οικολόγοι Πράσινοι, το πράσινο κόμμα της Ελλάδας, επισημάναμε ήδη από τα πρώτα μας βήματα, το 2003, ότι στη χώρα μας χτιζόταν μια οικονομία με ημερομηνία λήξης. Ως ανερχόμενη πολιτική δύναμη, την άνοιξη του 2009, μιλήσαμε δημόσια για το πρόβλημα του χρέους και των ελλειμμάτων σε μια εποχή που ο Γ. Παπανδρέου ως υποψήφιος πρωθυπουργός έδινε διαβεβαιώσεις ότι «λεφτά υπάρχουν».

Η πρότασή μας για την Πράσινη Στροφή στην οικονομία, το Φεβρουάριο του 2009, έπαιρνε υπόψη τη δημοσιονομική αυτή στενότητα, προτείνοντας «εκτροπή» των 28 δις ευρώ εγγυήσεων προς τις τράπεζες, ώστε να συνδεθούν με την υποχρέωση προνομιακών χρηματοδοτήσεων προς τα νοικοκυριά για πράσινες επενδύσεις, με στόχο να γίνει κάθε νοικοκυριό ένας δυνητικός πράσινος επενδυτής. Στην πράξη πάντως οι τράπεζες προτίμησαν να επενδύσουν τα φθηνά πρόσθετα κεφάλαια από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε διεύρυνση των θέσεών τους σε ελληνικά κρατικά ομόλογα, ώστε να επωφεληθούν άκοπα από τη διαφορά των επιτοκίων. Η ίδια επιλογή έγινε και για τα επόμενα πακέτα κρατικών εγγυήσεων, που αθροιστικά φθάνουν ήδη τα 100 δις ευρώ, όσο δηλαδή και όλο το μέχρι σήμερα συμφωνημένο ποσό διακρατικών δανείων προς την Ελλάδα με την Τρόικα. Αποτέλεσμα ήταν να βρεθούν οι τράπεζες πρακτικά σε κατάσταση χρεοκοπίας, ενώ έχει σπαταληθεί μια πολύτιμη ευκαιρία για την οικονομία, το περιβάλλον αλλά και για τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

Στην κορύφωση της κρίσης δανεισμού, την άνοιξη του 2010, οι Οικολόγοι Πράσινοι υποστηρίξαμε ως λύση την ομόφωνη σχεδόν πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Έκθεση του Πράσινου Ευρωβουλευτή Sven Giegold) για ευρωπαϊκές εγγυήσεις δανεισμού μέσω έκδοσης ευρωομολόγων. Παράλληλα απορρίψαμε την προσφυγή στο Μηχανισμό Στήριξης του Δ.Ν.Τ. και των κυβερνήσεων, γνωρίζοντας τις βαθιές πληγές στην κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα που έχουν αφήσει τέτοιες πολιτικές σε όλες σχεδόν τις χώρες όπου εφαρμόστηκαν. Στην πρώτη φάση εφαρμογής των μέτρων, τα χαρακτηρίσαμε «υπέρμετρο τίμημα, με άδικη κατανομή και αμφίβολο αντίκρισμα», χωρίς πάντως να ενθαρρύνουμε τα άλλα Πράσινα κόμματα να καταψηφίσουν τη σχετική δανειακή σύμβαση στα εθνικά τους κοινοβούλια.

Στο εσωτερικό μέτωπο της χώρας μας δώσαμε έμφαση στην κατάθεση προτάσεων για θέματα διαφάνειας, κάθαρσης, στρατιωτικών δαπανών, φορολογικών προνομίων της Εκκλησίας και των βουλευτών. Εστιάσαμε επίσης σε συγκεκριμένα μέτωπα όπως η υπεράσπιση του σιδηροδρόμου, όπου δώσαμε μια πολύμηνη μάχη σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο ζητώντας την αναδιοργάνωσή του από δημόσιο σιδηροδρομικό οργανισμό άλλης ευρωπαϊκής χώρας, αντί για τον ακρωτηριασμό του δικτύου που επέβαλε τελικά η κυβέρνηση προς όφελος των κατασκευαστικών εταιριών που εμπλέκονται σε ΣΔΙΤ αυτοκινητοδρόμων, με τη σύμφωνη γνώμη της συντηρητικής αντιπολίτευσης και τη στήριξη της τρόικας: από το σιδηροδρομικό δίκτυο του 2009, που ήταν ήδη το 2^ο αραιότερο της Ε.Ε., σήμερα έχει κλείσει τελείως το 1/3 ενώ άλλο 1/3 λειτουργεί με μόλις 2 δρομολόγια ημερησίως. Ακόμη χειρότερες προοπτικές ανοίγουν οι ρυθμίσεις για το «καταργημένο δίκτυο», που επιτρέπουν ελεύθερη αλλαγή χρήσεων γης σε μόλις 12 μήνες από τη διακοπή μιας γραμμής, αποκλείοντας ακόμη και τη μελλοντική ανακατασκευή της γραμμής στον ίδιο διάδρομο.

Στην ίδια γραμμή των πληγμάτων στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα κινήθηκαν:

• Οι μεγάλες αυξήσεις πάνω από 40% στα εισιτήρια των δημόσιων μεταφορικών μέσων, που  εξουδετερώνουν σημαντικό μέρος από τη δυνατότητα να αξιοποιηθούν οι υψηλές τιμές των καυσίμων ως εργαλείο για στροφή στη δημόσια συγκοινωνία και το σιδηρόδρομο.
• Η σαρωτική περικοπή δημόσιων δαπανών, που συμπαρασύρει και τις δαπάνες για το περιβάλλον. Στον προϋπολογισμό του 2011, οι δαπάνες του ΥΠΕΚΑ αποτελούν  μόλις 0,01% των δημόσιων δαπανών.
• Η συμπίεση των κονδυλίων για δημόσιες επενδύσεις, που δυσκολεύει τη στροφή στις λεγόμενες «υποδομές βιωσιμότητας», επιτρέποντας να προχωρήσει μόνο ό,τι μπορεί να βρει ιδιωτική συγχρηματοδότηση.
• Η πρόβλεψη για αξιοποίηση δημόσιων ακινήτων, που οδηγεί στην ανοικοδόμηση πολύτιμων ελεύθερων χώρων είτε σε πόλεις με δραματικό έλλειμμα πρασίνου (όπως τα πρώην στρατόπεδα ή το Ελληνικό) είτε σε εξαιρετικά ευαίσθητες προστατευόμενες περιοχές (όπως η πρώην Φωνή της Αμερικής, στο Δέλτα του Νέστου).
• Η πολιτική για την προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων, επιδιώκει ένα συνδυασμό των καταστροφικά υπερδομημένων ισπανικών ακτών με την ανεξέλεγκτη εξορυκτική βιομηχανία της Λατινικής Αμερικής ή της Ανατολικής Ευρώπης. Η νομοθεσία του 2010 για το fast track επιτρέπει σε κάθε επενδυτή με στοιχειώδη οικονομική επιφάνεια να διαπραγματεύεται δική του ιδιωτική περιβαλλοντική και πολεοδομική νομοθεσία, που θα παγώνει  την ισχύουσα.
• Η μαζική νομιμοποίηση των παράνομων κτισμάτων, με παράλληλη διαγραφή των προστίμων που προβλέπει η νομοθεσία, εκτιμώμενου ύψους 10 δις ευρώ. Με τροπολογία της τελευταίας στιγμής, στις ευνοϊκές ρυθμίσεις θα περιληφθούν και οι παράνομες κατασκευές σε περιοχές του δικτύου NATURA 2000.
• Οι αποφάσεις για ιδιωτικοποίηση του νερού σε Αθήνα-Θεσσαλονίκη, αλλά και σε αρκετά νησιά.
• Οι προβλέψεις του Εφαρμοστικού Νόμου του Μεσοπρόθεσμου για εκποίηση ευαίσθητων περιοχών όπως ο αιγιαλός, αλλά και για θεσμικό πλαίσιο που επιτρέπει αδιαφανείς παραχωρήσεις σε όσους νέμονται παράνομα δημόσια γη.
• Το πλαίσιο για την τουριστική κατοικία, ιδιαίτερα στα μικρότερα νησιά, δημιουργεί συνθήκες για τελειωτική καταστροφή του τοπίου και των οικοσυστημάτων.
• Η πρόσφατη ρύθμιση που απαγορεύει να διατίθενται για τους σκοπούς του Πράσινου Ταμείου πάνω από 5% των πόρων του. Οι (ανέφικτοι πλέον χωρίς πόρους) σκοποί του Πράσινου Ταμείου αφορούν την αντιστάθμιση των επιπτώσεων από τη διατήρηση παράνομων παρεμβάσεων που επιβαρύνουν το φυσικό και οικιστικό περιβάλλον.

Βασική θέση των Οικολόγων Πράσινων είναι η προτεραιότητα ΝΑ ΕΠΕΝΔΥΣΟΥΜΕ ΣΤΗ ΔΙΕΞΟΔΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΡΙΣΗ, διέξοδο που αφορά ταυτόχρονα την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική διάσταση.

Παράλληλα με την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών και τη σύγκρουση με τη διαφθορά και τη φοροδιαφυγή, εστιάζουμε σε τρεις βασικές προτεραιότητες:

• Βιώσιμη ανασυγκρότηση της υπαίθρου, με κορμό τη βιολογική παραγωγή, αναβίωση της τοπικής και περιφερειακής κλίμακας στην οικονομία, έμφαση στις εγκαταλειμμένες ορεινές και ημιορεινές περιοχές.
• Προώθηση και αναβάθμιση των συλλογικών αγαθών και υπηρεσιών ως αντιστάθμισμα στην απώλεια αγοραστικής δύναμης, με στόχο να ξαναγίνει η ποιότητα ζωής δικαίωμα για όλους ως παράλληλος «κοινωνικός μισθός».
• Επείγουσα ενεργειακή στροφή, με απεξάρτηση από πετρέλαιο και λιγνίτη,  προώθηση εναλλακτικών λύσεων στη χρήση του ΙΧ, αλλά και επενδύσεις σε εξοικονόμηση και σε ανανεώσιμες πηγές, σχεδιασμένες ώστε να προσφέρουν συμπληρωματικά εισοδήματα στο μεγαλύτερο δυνατό αριθμό νοικοκυριών.

Γύρω από τις προτεραιότητες αυτές χρειάζεται να σχεδιαστούν μια σειρά πολιτικές που θα απελευθερώσουν πόρους και δημιουργικές δυνάμεις:

• Φορολογική μεταρρύθμιση με χαρακτήρα δικαιοσύνης και αναδιανομής, που θα χρησιμοποιεί τους φόρους και ως εργαλεία για ενθάρρυνση ή αποθάρρυνση δραστηριοτήτων ανάλογα με τις επιπτώσεις των τελευταίων στο περιβάλλον και την κοινωνία.
• Μέτρα διαφάνειας και πάταξης της μικρής και μεγάλης διαφθοράς και φοροδιαφυγής θα πρέπει να συνδυαστούν με αποκατάσταση της αίσθησης δικαιοσύνης.
• Μείωση εξοπλιστικών δαπανών και συνεννόηση με την Τουρκία για ακόμη μεγαλύτερες αμοιβαίες περικοπές. Με δεδομένη την τουρκική υποψηφιότητα για ένταξη, η Ε.Ε. θα ήταν λογικό να έχει μεγαλύτερη εμπλοκή και στην προσπάθεια επίλυσης των ελληνοτουρκικών αντιπαραθέσεων.
•  Κεντρική σημασία για μας έχει και η προώθηση της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας. Η επανασύνδεση με την παράδοση της «οικολογίας των φτωχών» γίνεται ξανά επίκαιρη.

Περισσότερη αλλά διαφορετική Ευρώπη

Η προώθηση προτάσεων σε εθνικό επίπεδο, δεν αναιρεί την ανάγκη για βιώσιμες ευρωπαϊκές απαντήσεις σε μια κρίση πρωτίστως ευρωπαϊκή και παγκόσμια. Πέρα από την προσπάθεια να αποκρούσουμε τα επικίνδυνα στερεότυπα κάθε ευρωπαϊκού λαού για τους άλλους, θεωρούμε ότι η κρίση αναδεικνύει τον εξαιρετικά προβληματικό χαρακτήρα του σημερινού διακυβερνητικού μοντέλου της Ε.Ε.: κυβερνήσεις που συνδιαμορφώνουν ευρωπαϊκές αποφάσεις αλλά λογοδοτούν μόνο σε εθνικό επίπεδο, έχουν σίγουρα δυσκολίες να σκεφτούν ευρωπαϊκά.

Θέλουμε λοιπόν περισσότερη Ευρώπη, σε ομοσπονδιακή κατεύθυνση, με αυξημένη δημοκρατική νομιμοποίηση και κοινωνική συνοχή και δικαιοσύνη. Στο πλαίσιο αυτό υποστηρίζουμε την κοινή  πρόταση των Ευρωπαίων Πράσινων για ένα Σύμφωνο Βιώσιμης Ευημερίας, αλλά και τις προτάσεις των Πράσινων ευρωβουλευτών του ECON για αναδιάρθρωση και διαγραφή μέρους του ελληνικού χρέους, αλλά και δημόσιο λογιστικό του έλεγχο για τυχόν απεχθείς οφειλές.  Επιδιώκουμε επίσης αλλαγές στον προσανατολισμό της ΕΚΤ με διεύρυνση της αποστολής του ώστε πλην της νομισματικής σταθερότητας να επιδιώκει και την βιώσιμη ανάπτυξη και την αντιμετώπισης της ανεργίας. Ειδικά σε σχέση με την ευρωπαϊκή νομισματική πολιτική, λιγότερο σκληρό ευρώ, χαμηλά επιτόκια, χαλάρωση των στόχων για τον πληθωρισμό, ενώ σημαντικός ρόλο έχει η περιφερειακή πολιτική, που πρέπει να ασκείται με υψηλότερα κονδύλια και περισσότερο στοχευμένα σε προτεραιότητες Πράσινης Στροφής της Οικονομίας. Για τις Συμφωνίες της 26^ης Οκτωβρίου χρειάζεται να αποσαφηνιστούν αρκετά θέματα: δεν είναι αποδεκτό για μας να πληρώνονται στην ονομαστική τους αξία ομόλογα που απέκτησε σε μειωμένες τιμές η Ε.Κ.Τ. και να κουρεύονται δραστικά ομόλογα που κατέχουν ασφαλιστικά ταμεία.

Η φιλοσοφία αυτή των πράσινων προτάσεων, μας φέρνει σε αντίθετη όχθη με τους σοσιαλιστές και τους συντηρητικούς στη χώρα μας που έχουν προσχωρήσει και υπηρετούν τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές που οδήγησαν την Ελλάδα στον γκρεμό. Ως κόμμα που εκπροσωπείται μόνο στο ευρωκοινοβούλιο, δεν κληθήκαμε άλλωστε στις πρόσφατες διαβουλεύσεις για σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας. Τοποθετηθήκαμε ότι μια τέτοια μεταβατική κυβέρνηση, με ορίζοντα σύντομες εκλογές για νέα Βουλή, αποτελεί στη συγκεκριμένη συγκυρία το μικρότερο κακό. Οι ριζικές προγραμματικές μας διαφορές δε μας εμποδίζουν πάντως να είμαστε ανοικτοί στη διακομματική συνεννόηση για συγκεκριμένα θέματα, παρόλο που σοσιαλιστές και συντηρητικοί δε μας αποδέχονται ως συνομιλητές τους, ούτε καν σε θεσμικές επαφές με το σύνολο των αναγνωρισμένων κομμάτων.

Στη δημόσια παρουσίαση των προτάσεών μας για την οικονομία, τον περασμένο Ιούνιο, σημειώσαμε ότι μια ειλικρινής αναζήτηση συναίνεσης θα έπρεπε να περιλαμβάνει ουσιαστική συζήτηση για:

• Τι διεκδικούμε ΓΙΑ την Ευρώπη ως Ευρωπαίοι πολίτες, για βιώσιμη μεταρρύθμιση της ευρωζώνης, όχι μόνο τι ζητάμε ΑΠΟ αυτήν ως αδύναμος κρίκος της.
• Τι μπορεί να αντέξει η χώρα: ποιες θα πρέπει να είναι οι κόκκινες γραμμές στη φορολογία, τις περικοπές, στα κριτήρια και τα όρια που θέτουμε για τη δημόσια περιουσία και τις ιδιωτικοποιήσεις.
• Τι δεν πήγε καλά με το Μνημόνιο 1, τι διασφαλίζει ότι δεν θα συμβεί το ίδιο και με τα επιπλέον μέτρα.
• Με τι τρόπους και επιχειρήματα απευθυνόμαστε στην ευρωπαϊκή κοινή γνώμη, πώς ανατρέπουμε τα στερεότυπα, πώς εξηγούμε πειστικά ότι η ελληνική κρίση είναι μέρος και συνέπεια και της γενικότερης ευρωπαϊκής και ότι αντιμετωπίζοντας την ευρωπαϊκή κρίση θα διευκολυνθεί άμεσα και αποφασιστικά η αντιμετώπιση της ελληνικής
• Τι γίνεται αν η Κομισιόν και οι κυβερνήσεις αρνηθούν να διαπραγματευθούν τις όποιες ελληνικές προτάσεις. Τι μέτρα θα απαιτούσε ένα σενάριο άμεσου μηδενισμού  του πρωτογενούς ελλείμματος, αν δε θέλαμε να υποχωρήσουμε στις απαιτήσεις τους;

Τους τελευταίους μήνες, η ελληνική κοινωνία δοκιμάζει ένα διαρκές σοκ μέτρων και ανεύθυνων απειλών εκδίωξης από την ευρωζώνη, εξέλιξης που πιθανότατα θα κατεδάφιζε την οικονομία σε έκταση αντίστοιχη με εκείνη της Ανατολικής Ευρώπης μετά το 1989. Ανάλογο δέος και φόβο για το χειρότερο βιώνει και η Ευρώπη συνολικά. Στη χώρα μας πάντως κυριαρχεί προς το παρόν μια αίσθηση ομηρείας. Παράλληλα με την οργή για το ελληνικό πολιτικό σύστημα, οι Έλληνες νιώθουν την κ. Μέρκελ και τον κ. Σαρκοζύ ως επίδοξους επικυρίαρχους που θέλουν να επιβάλουν αδιακρίτως τιμωρίες,  όχι ως εταίρους σε μια ισότιμη Ένωση.  Είναι ακόμη νωρίς για να έχουμε μια σαφή εικόνα πως θα διαμορφωθεί το νέο πολιτικό τοπίο, ξέρουμε όμως ότι θα είναι πολύ διαφορετικό.

Οι Οικολόγοι Πράσινοι αγωνιζόμαστε για απαντήσεις με περισσότερη δημοκρατία και απόκρουση των πειρασμών για λαϊκιστικές «ισχυρές ηγεσίες», πειρασμών που δυστυχώς ευδοκιμούν σε τέτοιες καταστάσεις. Οριστική όμως λύση στα ζητήματα της κρίσης, καμιά χώρα δε μπορεί να δώσει μόνη της: Οι λύσεις, είτε θα είναι ευρωπαϊκές, αδιαίρετες και βιώσιμες, είτε δε θα υπάρξουν καθόλου.

Στελέχους των ΟΙΚΟΛΟΓΩΝ ΠΡΑΣΙΝΩΝ,

εκλεγμένου Περιφερειακού Συμβούλου Ν Αιγαίου.

Αναδημοσίευση από εδώ:

Κακώς η συζήτηση επικεντρώνεται σήμερα μόνο στα πρόσωπα, στο ποιος θα ηγηθεί μιας κυβέρνησης συνεργασίας, ποια θα είναι η σύνθεσή της καθώς και ο χρόνος ζωής της. Το πιο σημαντικό είναι το πρόγραμμα που θα (πρέπει να) προωθήσει αυτή η κυβέρνηση, όποιος κι αν αποφασιστεί ότι θα είναι ο χρόνος ζωής της. Και αυτή η συζήτηση δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στα δυο κόμματα εξουσίας ή έστω  και μεταξύ κάποιων άλλων αλλά θα πρέπει να περιλάβει όλα τα κόμματα, και κυρίως να ανοίξει στην κοινωνία και στους φορείς της. Η ίδια η κοινωνία θα πρέπει να περάσει από τη φάση της οργής και της διαμαρτυρίας, στη φάση της συνειδητής διαμόρφωσης από τα κάτω ενός εναλλακτικού σχεδίου εξόδου από την κρίση.

Είναι σαφές ότι οι δραματικές εξελίξεις οφείλονται τόσο στην κατάρρευση του πολιτικού συστήματος όσο και στην γενικευμένη κρίση εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα αλλά και στην αποτυχία του μεταπολιτευτικού μοντέλου ανάπτυξης. Μια κυβέρνηση συνεργασίας με την στήριξη δύο ή περισσοτέρων κομμάτων δεν θα καταφέρει να θέσει τις βάσεις για διέξοδο από την κρίση και να διασφαλίσει την ευρωπαϊκή μας πορεία αν στηριχθεί σε παλιές συνταγές και βασιστεί μόνο σε ένα απαξιωμένο πολιτικό προσωπικό, σε αυτούς που μας έφεραν σε αυτή την κατάσταση. Χρειαζόμαστε νέο τρόπο σκέψης, νέες πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις και νέες πρακτικές.

Μεταβατικά, το λιγότερο που έχει να κάνει μια κυβέρνηση συνεργασίας είναι, παράλληλα με την προσπάθεια να κρατήσει τη χώρα στην ευρωζώνη, να ανοίξει μια ειλικρινή συζήτηση με όλα τα πολιτικά κόμματα, την κοινωνία και τους κοινωνικούς φορείς με στόχο να διαμορφωθεί ένα Κοινωνικό Συμβόλαιο  Εξόδου από την Κρίση με κοινωνικά δίκαιο και ισορροπημένο τρόπο με προτεραιότητες να:

• Γίνει η κοινωνία συμμέτοχος στη λύση για τα δημοσιονομικά, οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα, με ορατό στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής για όλους ανεξαρτήτως εισοδήματος.

• Διαμορφωθεί από κοινού με τους εργαζόμενους και άλλους φορείς ένα σχέδιο αποτελεσματικής μεταρρύθμισης της διοίκησης, σε κάθε υπηρεσία, ώστε να λειτουργεί προς όφελος των πολιτών και του δημόσιου συμφέροντος, με περιβαλλοντικά υψηλές επιδόσεις και με ορθολογική χρήση των πόρων. Δεν υπάρχει διέξοδος από την κρίση με διάλυση της διοίκησης και μαζικές απολύσεις, χωρίς μάλιστα προοπτική απασχόλησης σε κάποια αξιοπρεπή θέση αντίστοιχη των προσόντων. Ζητούμενο είναι, λοιπόν, η μεταρρύθμιση της διοίκησης, μια μεταρρύθμιση που θα γίνει με τη συμμετοχή των υπαλλήλων, με αναβάθμιση των ικανοτήτων και δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού, αξιοποιώντας καλά παραδείγματα και πρακτικές από ευρωπαϊκές χώρες. Πρώτη προτεραιότητα της όποιας κυβέρνησης αλλά και των ζωντανών κοινωνικών δυνάμεων είναι η αναγέννηση της διοίκησης προς όφελος του δημόσιου συμφέροντος και των δημόσιων αγαθών, η ενθάρρυνση πρωτοβουλιών από τα κάτω που θα περιορίσουν την σπατάλη και θα εξαλείψουν την διαφθορά, τον κομματισμό, τις πελατειακές σχέσεις και την αναποτελεσματικότητα.

• Διασφαλιστεί άμεσα η εξισορρόπηση της απώλειας εισοδημάτων με αναβάθμιση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών υποδομών (σε θέματα υγείας, παιδείας, κοινωνικής αλληλεγγύης, ποιότητας ζωής στις γειτονιές, συγκοινωνίες κα), ώστε να μπορούν να ζουν όλοι ανθρώπινα, ακόμα και αν έχει μειωθεί κατακόρυφα ο οικογενειακός προϋπολογισμός τους. Άμεση προτεραιότητά της νέας κυβέρνησης πρέπει να είναι η δημιουργία ενός διχτυού κοινωνικής προστασίας για ανθρώπους και ομάδες που σήμερα αντιμετωπίζουν την ανεργία καθώς και τον κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού και περιθωριοποίησης. Κανένας δεν πρόκειται να ανεχθεί άλλες θυσίες που μαζί με το εισόδημά του συμπαρασύρουν και τον κοινωνικό ιστό και τις κοινωνικές υποδομές.

• Αναληφθούν αποτελεσματικές πρωτοβουλίες για απόδοση δικαιοσύνης, δημιουργία αισθήματος ισονομίας και τιμωρίας όσων καταχράστηκαν τα δημόσια αξιώματά τους για να πλουτίσουν.

• Αναπτυχθεί μια στοχευμένη προσπάθεια αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής-φοροαπάτης, και  ελέγχου όλων των περιουσιών στελεχών της διοίκησης και κομματικών-πολιτικών που συμμετείχαν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο σε αναθέσεις δημοσίων έργων και προμηθειών. Επιστροφή στα δημόσια ταμεία περιουσιών που αποκτήθηκαν με παράνομο τρόπο.

• Αναληφθεί πρωτοβουλία σε ευρωπαϊκό επίπεδο – από κοινού με άλλες κυβερνήσεις και πολιτικές δυνάμεις – για φορολόγηση της ιδιωτικής περιουσίας από ένα ύψος και πάνω, όπως προτείνει η σε εξέλιξη κοινή πρωτοβουλία των Ελλήνων και Γερμανών πρασίνων.

• Προσκληθούν ειδικοί, ανεξάρτητοι ερευνητές που θα στελεχώσουν – με εντολή της Βουλής – μια ανεξάρτητη επιτροπή λογιστικού ελέγχου του δημόσιου χρέους η οποία θα διερευνήσει σε βάθος το πώς φτάσαμε στη σημερινή κατάσταση και ποιο τμήμα του χρέους είναι τυχόν απεχθές με βάση το διεθνές δίκαιο.

• Ζητηθεί από την ΕΕ να εγγυηθεί τα σύνορα της χώρας (και εξωτερικά σύνορα της) ώστε να παγώσει είτε σε συμφωνία με τις γειτονικές χώρες είτε και μονομερώς κάθε εξοπλιστικό πρόγραμμα για τα επόμενα 5 χρόνια.

• Διαμορφωθεί, μέσα από διάλογο, ένα σχέδιο μεταρρύθμισης της οικονομίας σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο και να δημιουργηθούν οι όρους και οι συνθήκες για πράσινη καινοτομία και προσέλκυση κοινωνικά υπεύθυνων, πράσινων επενδύσεων κυρίως από μικρομεσαίες και κοινωνικές επιχειρήσεις. Η επιστροφή  σε αντιλήψεις της δεκαετίας του ‘50 και του ’60 στα θέματα περιβάλλοντος, θα έχουν ως μόνο αποτέλεσμα να προστεθεί στο δημοσιονομικό ένα ακόμα μεγαλύτερο περιβαλλοντικό χρέος.

Δεν θα βγούμε από την σημερινή κρίση αν η σύγχυση και η απουσία πολιτικού σχεδίου γίνει συστατικό στοιχείο και του νέου κυβερνητικού σχήματος, έστω και αν η κυβέρνηση αυτή είναι κυβέρνηση συνεργασίας. Αν η κυβέρνηση κινείται μόνο με ορίζοντα την επόμενη δόση, η χρεοκοπία και η έξοδός μας από την ευρωζώνη απλώς θα καθυστερήσουν λίγο περισσότερο.

02.11.2011

ΤΑ ΠΡΑΣΙΝΑ ΑΛΟΓΑ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ «ΠΡΑΣΙΝΟ ΤΑΜΕΙΟ»

Η βιωσιμότητα και η ποιότητα ζωής θυσία στο βωμό του χρέους;

Εγκληματική χαρακτηρίζουν οι Οικολόγοι Πράσινοι την τροπολογία στο «πολυνομοσχέδιο» που ψηφίστηκε πρόσφατα από την Ελληνική Βουλή και η οποία ουσιαστικά κατακρεουργεί το Πράσινο Ταμείο για την εξυπηρέτηση του χρέους της χώρας.

Το Πράσινο Ταμείο είχε δημιουργηθεί το 2010 και παρουσιάστηκε από την ίδια την κυβέρνηση ως «το κυριότερο εργαλείο εφαρμογής της πολιτικής του ΥΠΕΚΑ». Σε αυτό συγκεντρώνονται πόροι που εισπράττονται από κάθε είδους περιβαλλοντικές παραβάσεις (ημιυπαίθριοι, τακτοποίηση αυθαιρέτων, πρόστιμα από περιβαλλοντικά εγκλήματα κτλ.) προκειμένου τα ποσά αυτά να επιστρέφονται στους πολίτες μέσα από επενδύσεις για προστασία του περιβάλλοντος και αναβάθμιση της ποιότητας ζωής (πχ δασοπροστασία, ανάπλαση αστικών περιοχών) που παράλληλα θα δημιουργούν και θέσεις εργασίας.

Σαν να μην έφτανε το έγκλημα της «περαίωσης» των ημιυπαίθριων και το χάρισμα προστίμων ύψους 10 δις στους ιδιοκτήτες αυθαιρέτων, η κυβέρνηση της «πράσινης ανάπτυξης» αποφάσισε τώρα πως το 95% των πόρων του Πράσινου Ταμείου θα διοχετεύεται για εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους και μόλις το 5% θα χρησιμοποιείται για τους σκοπούς του Ταμείου. Έτσι, από τα 4 δις που εκτιμάται πως θα έχει συγκεντρώσει το 2014, τα 3,6 δις θα πεταχτούν στη μαύρη τρύπα του χρέους.

Οι Οικολόγοι Πράσινοι τονίζουν πως η απόφαση αυτή κινείται στα όρια της νομιμότητας: το καθοριστικό επιχείρημα υπέρ της συνταγματικότητας των ρυθμίσεων για τους ημιυπαίθριους και τα αυθαίρετα ήταν ακριβώς πως τα σχετικά έσοδα θα επέστρεφαν στην προστασία του περιβάλλοντος μέσα από έργα που θα χρηματοδοτούνταν από το Πράσινο Ταμείο.

Η κυβέρνηση δυστυχώς έχει μπερδέψει τη δημοσιονομική εξυγίανση με την επίθεση στην περιβαλλοντική  βιωσιμότητα της χώρας. Τα απομεινάρια της φρασεολογίας της «πράσινης ανάπτυξης» δεν πείθουν πλέον κανένα, εκτός ίσως από τους μεγαλοεργολάβους, πάντα πρόθυμους να καταθέσουν φαραωνικά σχέδια «πράσινων» επενδύσεων.

Η Θεματική Ομάδα Περιβάλλοντος

των Οικολόγων Πράσινων

στέλεχος των Οικολόγων Πράσινων, Περιφερειακός Σύμβουλος στο Ν. Αιγαίο με τον Οικολογικό Άνεμο

Στο θέμα της διαχείρισης των απορριμμάτων αντανακλώνται τόσο τα διαρθρωτικά προβλήματα και οι παθογένειες που οδήγησαν την χώρα στην χρεοκοπία όσο όμως και οι δυνατότητες για μια οικολογικά, κοινωνικά και οικονομικά αποτελεσματικά λύση στην κρίση.

Όλοι βλέπουν το πρόβλημα, λίγοι κάνουν κάτι: Οι προειδοποιήσεις για λανθασμένη πορεία στη διαχείριση των απορριμμάτων υπήρχαν, όπως και οι πιέσεις της ΕΕ για περιβαλλοντικά υπεύθυνη διαχείριση των απορριμμάτων. Η κεντρική εξουσία και η τοπική αυτοδιοίκηση, στο μεγαλύτερο ποσοστό της, αδιαφορούσαν όμως επί πολλά χρόνια για το τι γίνονταν τα απορρίμματα, πόσο μας κόστιζαν, τι επιπτώσεις είχε η ανεπαρκής διαχείρισή τους. Όλοι έβλεπαν το πρόβλημα, λίγοι δραστηριοποιήθηκαν για να αλλάξει η κατάσταση. Η χώρα καταδικάστηκε από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και πλήρωσε πρόστιμο 4,5 εκατομμυρίων ευρώ (σκουπιδότοπος Κουρουπητού), καταδικάστηκε για πολλές άλλες περιπτώσεις, απειλούνται νέα πρόστιμα ενώ συνεχίζονται οι διαβεβαιώσεις ότι όλοι οι ΧΑΔΑ κλείνουν “σύντομα”. Κάτι γίνεται, μερικοί πράγματι κλείνουν αλλά ελάχιστοι εξυγιαίνονται. Κάποιοι όμως χώροι που κλείνουν, ανοίγουν σε μια άλλη τοποθεσία. Πρόσφατο: ένας νησιωτικός δήμος ενοικίασε χωράφι όπου σπέρνει …σκουπίδια, ώστε να κλείσει ο γνωστός ΧΑΔΑ!

Συνενοχή και συγκάλυψη των προβλημάτων: Πόσες και πόσες πυρκαγιές δεν έχουν ξεκινήσει από σκουπιδότοπους! Πόσα ρέματα και δάση δεν έχουν μετατραπεί σε χωματερές! 100.000 τόνοι απορριμμάτων από τη χωματερή ενός νησιού κατέληξαν πρόσφατα, μετά από βροχόπτωση, στη θάλασσα, ενώ τα σκουπίδια που παράγονται καθημερινά συνεχίζουν να καταλήγουν στη θάλασσα, με τον ένα ή άλλο τρόπο! Η πολιτική εξουσία, συνένοχη, διαπλεκόμενη καλύπτει τέτοια προβλήματα κάτω από το χαλί, αντί να βοηθάει στη λύση τους. Η δικαιοσύνη σιωπά. Δυο μόνο καταδίκες αντιδημάρχων (Καρπενήσι, Κόρινθος) αποτελούν την εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα της συγκάλυψης ενός επαναλαμβανόμενου περιβαλλοντικού και όχι μόνο εγκλήματος.

Διαπλοκή και διαφθορά: Πάνω από ένα δισεκατομμύριο ευρώ διατίθενται ετησίως στη συλλογή και μεταφορά των απορριμμάτων, όχι πάντα με διαφανή κι αποτελεσματικό τρόπο. Γύρω από τη διαχείριση των απορριμμάτων  διαμορφώθηκαν καταστάσεις που είχαν ως αποτέλεσμα σπατάλη χρημάτων και γιγάντωση μηχανισμών διαπλοκής.

Αντί για αποτελεσματική αξιοποίηση πόρων, πετάμε λεφτά: Ακόμα και αν δεν πρόκειται για διαπλοκή, στη διαχείριση των σκουπιδιών σπαταλιούνται ετησίως πολλές δεκάδες αν όχι εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ λόγω αδυναμίας οργάνωσης της διοίκησης αλλά και αδιαφορίας των πολιτών για το που πάνε τα χρήματα που πληρώνουν μέσω των τελών καθαριότητας. Πολλοί περιφερειακοί δήμοι συνεχίζουν να σπαταλάνε τεράστια ποσά για μεταφορά των απορριμμάτων σε …ρεματιές ή δάση ή για δεματοποίηση τους χωρίς να ξέρουν τι θα τα κάνουν μετά. Δήμος στη Β. Πελοπόννησο διαθέτει 2,5 εκατομμύρια ευρώ σε εργολάβους για τη μεταφορά των σκουπιδιών του κάπου …αλλού, χωρίς να ενδιαφέρεται που καταλήγουν αυτά. Νησιωτικός δήμος διέθεσε 400-500.000 ευρώ σε ένα τρίμηνο για “ενδιάμεση λύση” και ετοιμάζεται να επιβαρύνει τους δημότες, στην ίδια λογική, με τουλάχιστον ένα 1.000.000 ευρώ επιπλέον (διπλασιασμός τελών καθαριότητας), ενώ καταγγέλλει την κεντρική κυβέρνηση για τα χαράτσια.

Η αδυναμία οργάνωσης έχει υψηλό κόστος. Οι υποδομές για ολοκληρωμένη διαχείριση των απορριμμάτων ενός μικρού νησιού δεν θα κόστιζαν πάνω από 500.000 ευρώ (για ανακύκλωση και κομποστοποίηση του 80-90% των απορριμμάτων). Παρ’ όλα αυτά ακόμα σχεδιάζονται μεγάλοι ΧΥΤΑ που κοστίζουν κατ’ ελάχιστο 3-3,5 εκατομμύρια ευρώ.

Όλο το σύστημα ιεράρχησης προτεραιοτήτων, μελέτης-σχεδιασμού και υλοποίησης των έργων πάσχει μια και δεν βασίζεται σε ορθολογικές επιλογές, δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες για οικολογικά και οικονομικά αποτελεσματικές λύσεις. Τεράστια ποσά δαπανώνται σε μελέτες επί μελετών που συχνά – υπάρχουν προφανώς και οι εξαιρέσεις – είναι αντιγραφή  μελετών από άλλες περιοχές ή οδηγούν σε υπερβολικά δαπανηρά έργα. Έργα εκατομμυρίων κατασκευάζονται και σε ελάχιστο χρόνο απαξιώνονται ή δεν λειτουργούν σύμφωνα με τις προδιαγραφές προκήρυξης του έργου. Εργοστάσιο ανακύκλωσης στην Θεσσαλία, για παράδειγμα, δεν λειτούργησε, παρά το γεγονός ότι κατασκευάστηκε με ευρωπαϊκούς πόρους. ΧΥΤΑ μετατρέπονται σε χώρους ανεξέλεγκτης απόρριψης απορριμμάτων.

Άλλα συμφωνούν με την ΕΕ, άλλα γίνονται: Η κυβέρνηση και το Ταμείο Συνοχής συμφώνησαν (Οκτώβριος 2002) ότι όσοι χώροι υγειονομικής ταφής χρηματοδοτούνται με ευρωπαϊκούς πόρους, θα δέχονται μόνο υπολείμματα απορριμμάτων και όχι το σύνολο των απορριμμάτων, μια δέσμευση που προκύπτει από την ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία. Παραμένει, όμως, μόνο στα χαρτιά, στις αποφάσεις έγκρισης κατασκευής των χώρων ταφής από τις διαχειριστικές αρχές. Στην πράξη δεν τηρείται παρά σε ελάχιστες περιπτώσεις, με ορατό τον  κίνδυνο να ζητήσει η ΕΕ πίσω τις χρηματοδοτήσεις κατασκευής πολλών Χώρων Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων (σχετική διαδικασία έχει κινηθεί μετά από ελέγχους στον χώρο ταφής των απορριμμάτων στη Φυλή Αττικής).

Πολυδάπανες και λανθασμένες επιλογές λόγω διαπλοκής ιδιωτικών συμφερόντων με την κεντρική εξουσία-πολιτικό σύστημα: Οι οικολογικές-πράσινες  λύσεις, όπως έχει αποδειχτεί και στην περίπτωση των απορριμμάτων είναι όχι μόνο περιβαλλοντικά αποτελεσματικές αλλά και πιο οικονομικές, ενώ δημιουργούν περισσότερες θέσεις εργασίας.  Επιβεβαιώνεται από τις προτάσεις των 4 περιβαλλοντικών οργανώσεων για τη διαχείριση των απορριμμάτων στην Αττική και την Κρήτη (δείτε πρόσφατη ανακοίνωση των 4 περιβαλλοντικών οργανώσεων) ή τις προτάσεις των Οικολόγων Πράσινων για τα απορρίμματα στην Αττική και πολλές άλλες περιοχές.

Παρά την οικονομική κρίση, που θα έπρεπε να οδηγήσει στην επιλογή λύσεων που δεν επιβαρύνουν τα δημόσια οικονομικά αλλά και τα οικονομικά των πολιτών, η κυβέρνηση συνεχίζει να προωθεί τις πιο ακριβές επιλογές στα θέματα των απορριμμάτων στην Αττική και όχι μόνο. Τυχαίο; Πρόσφατα ανακοινώθηκε η προώθηση έργων διαχείρισης απορριμμάτων στην Αττική, ύψους 430 εκ. €, ενώ οι δημόσιοι και ευρωπαϊκοί πόροι είναι μόνο 120 εκ. €. Οι ιδιώτες που πιέζουν για τα έργα θα βάλουν τα επιπλέον 310 εκ. € αλλά στα 25 χρόνια λειτουργίας των μονάδων θα πάρουν πίσω 1,5 δις € κυρίως μέσω της επιβάρυνσης των πολιτών, που θα πληρώνουν τουλάχιστον 180 €/t (από 40 €/t σήμερα). Αν προχωρήσει και η κατασκευή μονάδας καύσης, το κόστος θα τιναχθεί στα ύψη. Γι’ αυτό η επιλογή της καύσης επιδιώκεται να επιδοτείται επιπλέον από το τέλος Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και ενδεχομένως και από τα έσοδα των τελών της ανακύκλωσης! Κι όμως οι προτάσεις των Οικολόγων Πράσινων αλλά και των 4 περιβαλλοντικών οργανώσεων θα είχε ως συνέπεια όχι μόνο πιο οικολογικές λύσεις (Πρόληψη – Ανακύκλωση – Κομποστοποίηση με έμφαση στη Διαλογή στην Πηγή) αλλά δαπάνη για το σύνολο των έργων στην Αττική που δεν θα ξεπερνούσε τα 119 εκατομμύρια ευρώ.

Παθητικότητα της κοινωνίας και κοινωνικοί αυτοματισμοί: Ομάδες πολιτών, περιβαλλοντικές οργανώσεις, ορισμένοι δήμοι έχουν αναλάβει τα τελευταία χρόνια σημαντικές πρωτοβουλίες στο θέμα των απορριμμάτων. Η νομοθεσία που υπάρχει στη χώρα μας είναι ιδιαίτερα προωθημένη, χάρη και στην συμβολή περιβαλλοντικών φορέων. Ιδιαίτερα μεταξύ των νέων ανθρώπων είναι φανερή η αλλαγή συμπεριφοράς και στάσης ζωής, και στα θέματα διαχείρισης των απορριμμάτων. Όμως κυρίαρχη είναι ακόμα στην κοινωνία η αδιαφορία για την κατάσταση του δημόσιου χώρου: νοιαζόμαστε να είναι καθαρό το σπίτι μας αλλά ελάχιστα μας ενδιαφέρει να είναι καθαρός και ο δημόσιος χώρος. Σε κάθε απεργία ή κλείσιμο του χώρου ταφής στη Φυλή (ή σε άλλες περιοχές), οι περισσότεροι πολίτες συμμετέχουν στη δημιουργία των βουνών σκουπιδιών στους δρόμους (γύρω από τους κάδους). Οι εικόνες επαναλαμβάνονται με μεγάλη συχνότητα: βουνά σκουπιδιών συσσωρεύονται μπροστά από τα σπίτια μας και κάνουν τη ζωή στην πόλη ακόμα πιο ανυπόφορη, τα παιδιά μας κινδυνεύουν, μια βροχή σαν και αυτή της Κυριακής μετατρέπει την πόλη σε σκουπιδούπολη και παρασύρει πολλά από τα σκουπίδια (μέσω των υπονόμων) στη θάλασσα.

Αλλά και οι εργαζόμενοι στην καθαριότητα, που επιτελούν πράγματι ένα πολύ σημαντικό και δύσκολο επάγγελμα χωρίς να έχουν την αντίστοιχη καταξίωση στη συνείδηση των πολιτών, με  έναν κοινωνικό αυτοματισμό επιλέγουν είτε το κλείσιμο του χώρου ταφής είτε την αποχή από τη συλλογή των απορριμμάτων για να διεκδικήσουν τα αιτήματά τους. Κι όμως, θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν άλλες μεθόδους κινητοποίησης που δημιουργούν συμμαχίες με την κοινωνία. Σε μια εποχή που οι πολίτες πλήττονται από την άδικη και αναποτελεσματική πολιτική της κυβέρνησης, γιατί να επιβαρύνονται με την απουσία των ΜΜΜ ή την συσσώρευση των σκουπιδιών στις γειτονιές;

Μια πράσινη λύση για τα απορρίμματα: Έφτασε η ώρα να αναπτυχθούν στην κοινωνία νέες ιδέες και να προωθηθούν πράσινες λύσεις στην κρίση, ακόμα και αν πρόκειται για τα σκουπίδια. Ναι είναι δικά μας τα σκουπίδια. Δεν μπορούμε να τα εξαφανίσουμε. Αλλά οι οικολογικές λύσεις για τα σκουπίδια είναι οικονομικά αποτελεσματικές, συναντάνε την κοινωνική αποδοχή, δημιουργούν θέσεις εργασίας στην ανακύκλωση, επαναχρησιμοποίηση και κομποστοποίηση. Κάθε ευρώ που επενδύεται σε οικολογικές λύσεις έχει θετικό αποτέλεσμα, περιορίζει τις δαπάνες των δήμων, αν είναι σωστά οργανωμένοι και ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις μιας σύγχρονης λειτουργίας της διοίκησης.  Οι ενεργοί πολίτες δεν πρέπει απλώς να απαιτήσουν τερματισμό της διαπλοκής και της διαφθοράς, αποτελεσματική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων και των πόρων σε τοπικό επίπεδο (τέλη καθαριότητας), αλλά και να υιοθετήσουν νέες στάσεις ζωής, υπευθυνότητα και προστασία του δημόσιου συμφέροντος και του δημόσιου χώρου.

Η κρίση απαιτεί βαθιές αλλαγές, προτάσεις και αλληλεγγύη. Κάθε πρόβλημα είναι και μια ευκαιρία για να αλλάξουμε. Είναι, ίσως, η ώρα να περάσουμε από την οργή στη συνειδητή επιλογή της αλλαγής πολιτικής, της κοινωνικής οργάνωσης και της ίδιας της καθημερινής ζωής.

ΥΓ. Στη θέση της λέξης “απορρίμματα” μπορείτε να χρησιμοποιήσετε και τη λέξη “δημοσιονομικά προβλήματα”.

Τα έκτακτα μέτρα, οι πιέσεις της τρόικας και η απειλή χρεοκοπίας επισκιάζουν αυτή την περίοδο στα μάτια των περισσότερων όχι μόνο τα ζητήματα της πραγματικής  οικονομίας αλλά και την ανάγκη για ένα συνολικό σχέδιο διεξόδου από την κρίση.

Στο θολό αυτό τοπίο βρίσκουν εύφορο έδαφος όλες σχεδόν οι εκδοχές του λαϊκισμού: από το «μικρό κράτος» και τη «χαμηλή φορολογία», μέχρι το «κάντε ό,τι μας λένε» και το «όχι σε όλα».

Μια ψυχραιμότερη όμως ματιά, μας δίνει αρκετά αποκαλυπτικά στοιχεία:

• Όλα αυτά τα χρόνια, κύριο πρόβλημα με τις δημόσιες δαπάνες δεν ήταν το ύψος τους (αντίστοιχο ως ποσοστό του ΑΕΠ με εκείνες της Γερμανίας ή της Ολλανδίας), αλλά η εξαιρετικά περιορισμένη αποδοτικότητά τους για την οικονομία και τους πολίτες.
• Σε ύψος ανάλογο με τις δαπάνες ήταν και οι φορολογικοί συντελεστές, που όμως έδιναν πολύ χαμηλότερα δημόσια έσοδα, αντίστοιχα με αυτά νεοφιλελεύθερων χωρών, όπως η Ιρλανδία ή η Πολωνία.
• Οι αποκλίσεις αυτές συνδέονται με την έκταση της γκρίζας οικονομίας και φοροδιαφυγής, και ήταν από τους βασικούς παράγοντες των υψηλών ελλειμμάτων και του εξοντωτικού χρέους. Παράλληλα χρηματοδοτούσαν ένα μη βιώσιμο μοντέλο παραγωγής και κατανάλωσης, με υψηλότατο κόστος τόσο για το περιβάλλον όσο και για την κοινωνική συνοχή: Τη δεκαετία πριν το Μνημόνιο, η ευημερούσα Ελλάδα είχε από τα υψηλότερα ποσοστά φτώχειας στην Ευρώπη των 15, αλλά και τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας νέων.

Αν θέλουμε λοιπόν να σκιαγραφήσουμε μια διέξοδο στον τομέα των δημόσιων οικονομικών, χρειάζεται να στηριχθούμε σε τρεις βασικούς άξονες:

• Εξορθολογισμό των δημόσιων δαπανών, ώστε να αξιοποιείται στο μέγιστο και το τελευταίο ευρώ δημόσιου χρήματος. Κάτι τέτοιο σημαίνει φυσικά ριζική αναδιοργάνωση της δημόσιας διοίκησης, εξυγίανση των δημόσιων προμηθειών, αλλαγή προτεραιοτήτων (είναι αδιανόητο να περικόπτονται για την τετραετία 2011-15, 6 δις από την περίθαλψη και μόλις 1,5 δις ευρώ από στρατιωτικές δαπάνες), κλείσιμο της ψαλίδας μεταξύ χαμηλότερων και υψηλότερων μισθών στο δημόσιο τομέα, τερματισμό των πελατειακών λογικών. Σημαίνει όμως και πολιτικές για απαλλαγή από υποχρεώσεις γραφειοκρατικές ή μη χρήσιμες κοινωνικά, ώστε οι δημόσιες υπηρεσίες να επικεντρώσουν στο κρίσιμο για την κοινωνία: επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης, αποτελεσματικό κοινωνικό κράτος, υπηρεσίες που στηρίζουν την πραγματική οικονομία, υποδομές που συμβάλλουν στη δημιουργία θέσεων εργασίας. Αν η διοίκηση απαλλαγεί από τις παθογένειές της, μπορεί να αξιοποιήσει και όλο σχεδόν το σημερινό της δυναμικό. Αν τις διατηρήσει, θα αδυνατεί να κάνει τη δουλειά της όσο και να μειωθούν οι δημόσιοι υπάλληλοι.
• Πολιτική βούληση για διαφάνεια, κάθαρση και περιορισμό της φοροδιαφυγής. Υπάρχουν απλοί και πρακτικοί τρόποι να ελεγχθεί άμεσα μεγάλο μέρος των «γκρίζων περιουσιών», με την αξιοποίηση των Πόθεν Έσχες, ή των κινήσεων κεφαλαίων προς τράπεζες του εξωτερικού. Οι Οικολόγοι Πράσινοι τους προτείνουμε επίμονα από καιρό αλλά συναντάμε τοίχο. Μελέτες ελληνικών τραπεζών  υπολογίζουν σε 7-9,5 δις ευρώ τα ετήσια περιθώρια περιστολής της φοροδιαφυγής, όμως το Μεσοπρόθεσμο προβλέπει από την πηγή αυτή έσοδα μόλις 1,5 δις ευρώ για όλη την περίοδο μέχρι το 2015. Με στήριξη και της Ν.Δ. καταργείται το «Πόθεν Έσχες» για αγορά κατοικιών, ενώ χαρίζονται πάνω από 10 δις προστίμων στους αυθαίρετους οικιστές. Επί μήνες η κυβέρνηση προσπαθούσε να ελεγχθούν οι ελληνικές καταθέσεις στο εξωτερικό θα ελεγχθούν μόνο για τη φορολόγηση των τόκων τους και όχι για την προέλευση των κεφαλαίων τους. Χωρίς αποτελεσματική είσπραξη των δημόσιων εσόδων, το βαρέλι θα συνεχίσει να μην έχει πάτο.
• Ριζικό ανασχεδιασμό του φορολογικού συστήματος, ώστε να γίνει δικαιότερο,  διαφανέστερο, αποτελεσματικότερο και πιο στοχευμένο, καθώς οι μέχρι τώρα ρυθμίσεις, επιβαρυμένες και με τα μέτρα του Μνημονίου και του Μεσοπρόθεσμου, είναι πια εξαιρετικά προβληματικές.

Μια πράσινη λοιπόν φορολογική πρόταση, θα πρέπει να περιλαμβάνει:

• Έμφαση στη φορολογία των περιουσιών. Η φορολογία του πλούτου είναι άμεση, κοινωνικά δίκαιη, αλλά και σχετικά λιγότερο ευάλωτη στη φοροδιαφυγή από ό,τι η φορολογία εισοδήματος. Στη Γαλλία οι φόροι περιουσίας είναι πάνω από 4% του ΑΕΠ, στην Ευρωπαϊκή Ένωση  2,5% κατά μέσο όρο, στην Ελλάδα μόλις 1,5%. Αξίζει να εξεταστεί ως πρόταση μια  συνολική φορολόγηση περιουσίας με προοδευτικούς συντελεστές πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, και με παράλληλα αφορολόγητα ποσά για όσα εισοδήματα της τελευταίας δεκαετίας έχουν ήδη φορολογηθεί νόμιμα. Επιπλέον αφορολόγητα θα μπορούσαν να προβλεφθούν για ακίνητα που θα διατίθενται για προγράμματα αναζωογόνησης της υπαίθρου με εγκατάσταση νέων από τις πόλεις, ή και για εξοχικά που θα συμμετέχουν σε οργανωμένα κοινωνικά προγράμματα διακοπών για άτομα με χαμηλά εισοδήματα.

• Οι περιβαλλοντικοί φόροι (που στην Ελλάδα είναι οι χαμηλότεροι της ευρωζώνης) πρέπει να ξεφύγουν από την εισπρακτική λογική: Χρειάζεται να σχεδιαστούν κυρίως ως εργαλεία ενθάρρυνσης και αποθάρρυνσης δραστηριοτήτων ανάλογα με τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον, και οι εισπράξεις τους να επιστρέφουν άμεσα στην κοινωνία. Η προοδευτική εισαγωγή φόρου στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στο λιγνίτη και το φυσικό αέριο (με προσαρμοσμένη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης όπου εφαρμόζεται) πρέπει να συνδυαστεί με απαλλαγή των πρώτων 100-200 ευρώ κάθε μηνιαίας μισθοδοσίας από ασφαλιστικές εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών, ώστε να αποτελεί «ουδέτερο φόρο». Μέρος των σχετικών εσόδων θα πρέπει επίσης να διοχετευθεί σε αύξηση των επιδομάτων ανεργίας, αλλά και σε προώθηση εναλλακτικών λύσεων, όπως μονώσεις και  εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια ή χρήση ανανεώσιμων πηγών όπως βιομάζας (pellets) ή ήπιας γεωθερμίας.

• Αναδιάρθρωση της ισχύουσας φορολογίας, στηριγμένη στα πλεονάσματα που θα δημιουργήσουν η  φορολογία των περιουσιών, ο περιορισμός της φοροδιαφυγής και η φορολόγηση της Εκκλησίας με τους ίδιους όρους που φορολογούνται όλοι οι υπόλοιποι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί. Με μέρος από τα πλεονάσματα αυτά, μπορεί να αυξηθεί το αφορολόγητο ποσό στο φόρο εισοδήματος και να μειωθούν οι εισπρακτικοί έμμεσοι φόροι (αυτοί που δεν προορίζονται να ενθαρρύνουν ή να αποθαρρύνουν συγκεκριμένες δραστηριότητες). 

• Ανασχεδιασμό του ΦΠΑ με νέα κριτήρια και μείωσή του σε λογικότερα επίπεδα. Παράλληλα με τον παραδοσιακό διαχωρισμό σε είδη πρώτης ανάγκης και πολυτελείας, είναι ανάγκη να διαβαθμιστεί με βάση την ανάγκη να  προωθηθούν κατηγορίες προϊόντων και υπηρεσιών φιλικών προς το περιβάλλον ή με σχετικά μεγάλη ελληνική προστιθέμενη αξία. Στην πρώτη κατηγορία θα ανήκε, για παράδειγμα,  η καθιέρωση μειωμένου συντελεστή  για τα βιολογικά προϊόντα, την ανακύκλωση πρώτων υλών ή τις εργασίες μόνωσης κτιρίων. Παράδειγμα από τη δεύτερη κατηγορία θα μπορούσε να είναι  η διατήρηση χαμηλού ΦΠΑ για τα συνεργεία αυτοκινήτων, αλλά και υψηλού ΦΠΑ στις πωλήσεις ΙΧ (που είναι όλα εισαγόμενα).

• Η προστασία  των θέσεων εργασίας και η δημιουργία νέων, θα πρέπει συνολικότερα να είναι στις προτεραιότητες του φορολογικού σχεδιασμού. Με δεδομένο ότι μεγάλο μέρος των θέσεων εργασίας δημιουργούνται από μικρές κυρίως επιχειρήσεις, μια πρόταση θα μπορούσε να ήταν η θέσπιση αφορολόγητου ποσού ανά θέση εργασίας για κάθε επιχείρηση, με όριο τις 10-15 πρώτες θέσεις εργασίας.  

Η διέξοδος από την κρίση, δεν είναι φυσικά υπόθεση μόνο δημοσιονομικών μέτρων. Κλειδί είναι εδώ να επενδύσουμε σε πράσινες υποδομές για συμφιλίωση της οικονομίας με το περιβάλλον, δημιουργώντας ταυτόχρονα θέσεις εργασίας και τονώνοντας την πραγματική οικονομία. Η εξυγίανση όμως των δημόσιων οικονομικών έχει για το πράσινο κίνημα τη δική της ιδιαίτερη σημασία:

• Διαγενεακή δικαιοσύνη, ώστε να μη χρεώνονται οι νεώτεροι και οι επόμενες γενιές την όποια ευημερία των γονιών τους.
• Ενίσχυση της διαπραγματευτικής μας θέσης, για απαλλαγή από τους εκβιασμούς που συνοδεύουν κάθε δόση του Μηχανισμού Στήριξης. 
• Εξασφάλιση των απαραίτητων πόρων για να επενδύσουμε στα συλλογικά αγαθά και στην ταυτόχρονη διέξοδο από την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική κρίση.  
• Απάντηση στο λαϊκισμό των «χαμηλών φόρων», που αναπαράγει αυτά που μας έφεραν στο σημερινό σημείο και υποβαθμίζει τα συλλογικά αγαθά που είναι ακόμη πιο απαραίτητα για τη μεγάλη πλειοψηφία της κοινωνίας, τώρα που η αγοραστική μας δύναμη είναι πια μειωμένη.

Βασικό μήνυμα των Οικολόγων Πράσινων είναι ότι άλλο δημοσιονομική εξυγίανση, άλλο επίθεση στη κοινωνική και περιβαλλοντική  βιωσιμότητα. Το ότι το πολιτικό σύστημα αδυνατεί να κάνει ένα τέτοιο διαχωρισμό, δείχνει και το μέγεθος της χρεοκοπίας του.

                                                  Γιάννης Παρασκευόπουλος

                      Μέλος του Πανελλαδικού συμβουλίου των Οικολόγων Πράσινων

Διαβάστε την ανακοίνωση, σχετικά με τις αξιώσεις “κυνηγών και πολιτικών” περί άρσης της απαγόρευσης σε περιοχές απόλυτης προστασίας στο υγροτοπικό οικοσύστημα του Αμβρακικού, χαρακτηρισμένο ως “Εθνικό Πάρκο Υγροτόπων Αμβρακικού”.

Φαίνεται οτι ο περιφερειάρχης Ηπείρου αποφάσισε, μόνος του, να δώσει διέξοδο στην οικονομική κρίση της χώρας, και ίσως η μόνη του φιλοδοξία είναι να αποτελέσει ένα καλό “παράδειγμα προς μίμηση”, για όλες τις περιφέρειες της Ελλάδος.

Προς ΥπουργόΠΕΚΑ_10ΜΚΟ_Αμβρακικός